Shloka 85
Atithi-satkāra and the Consolation of Wise Counsel (अतिथिसत्कारः प्रज्ञानवचनस्य च पराश्वासनम्)
घृतं ममार्चिषो लोके जन्तूनां प्राणधारणम् । घृतार्चिरहमव्यग्रैवेंदज्ै: परिकीर्तित:,प्राणियोंके प्राणोंकी पुष्टि करनेवाला घृत मेरे स्वरूपभूत अग्निदेवकी अर्चिष् अर्थात् ज्वालाको जगानेवाला है; इसलिये शान्तचित्त वेदज्ञ दिद्वानोंने मुझे 'घृतार्चि” कहा है
ghṛtaṃ mamārciṣo loke jantūnāṃ prāṇadhāraṇam | ghṛtārciḥ aham avyagrair vedajñaiḥ parikīrtitaḥ ||
ในโลกนี้ เนยใสเป็นเครื่องค้ำจุนลมหายใจแห่งสรรพชีวิต เพราะมันเป็นผู้จุดประกายเปลวเพลิงของเราให้ลุกโชติช่วง. ฉะนั้น ฤษีผู้รู้พระเวท ผู้มีจิตสงบไม่ฟุ้งซ่าน จึงสรรเสริญเราโดยนามว่า “ฆฤตารฺจิ” —ผู้มีรัศมีที่ได้รับการหล่อเลี้ยงด้วยเนยใส
तामिन्द्र उवाच गच्छ नहुषस्त्वया वाच्योथ<पूर्वेण मामृषियुक्तेन यानेन त्वमधिरूढ
Educational Q&A
The verse teaches that offerings like ghee are not merely ceremonial: they symbolize and enact the sustaining of life (prāṇa) and the maintenance of dharma/ṛta through composed, knowledgeable practice. Hence Agni is praised as “Ghṛtārci,” whose flame is nourished by ghee.
A divine voice identifies itself through an epithet: explaining that ghee kindles its flame and supports beings’ vitality, it states that Veda-knowing sages therefore call it “Ghṛtārci.” This functions as self-description and doctrinal clarification within the Śānti Parva’s reflective discourse.