Shloka 107
Atithi-satkāra and the Consolation of Wise Counsel (अतिथिसत्कारः प्रज्ञानवचनस्य च पराश्वासनम्)
नरनारायणो पूर्व तपस्तेपतुरव्ययम्,पहले नर और नारायणने जब धर्ममय रथपर आरूढ़ हो गन्धमादन पर्वतपर अक्षय तप किया था, उसी समय प्रजापति दक्षका यज्ञ आरम्भ हुआ
nara-nārāyaṇau pūrvaṁ tapas tepatūr avyayam | yadā dharma-maye rathe samārūḍhau gandhamādana-parvate 'kṣayaṁ tapaḥ cakratuḥ, tadā prajāpateḥ dakṣasya yajña ārabdhaḥ ||
กาลก่อน นรและนารายณะได้บำเพ็ญตบะอันไม่เสื่อมสูญ เมื่อทั้งสองประทับบนรถศึกที่ตั้งอยู่บนธรรม แล้วประกอบตบะอันไม่รู้สิ้น ณ เขาคันธมาทนะ ในกาลนั้นเอง ยัญของประชาบดีทักษะก็เริ่มขึ้น ข้อความนี้วางตบะ (การสำรวมตน) และยัญ (หน้าที่ศักดิ์สิทธิ์) ไว้เป็นกิจคู่ขนานที่ค้ำจุนโลก—เชื่อมโยงวินัยทางจิตของปัจเจกกับระเบียบคุณธรรมที่ธำรงไว้ด้วยความรับผิดชอบทางพิธีกรรม
तामिन्द्र उवाच गच्छ नहुषस्त्वया वाच्योथ<पूर्वेण मामृषियुक्तेन यानेन त्वमधिरूढ
Educational Q&A
The verse juxtaposes two pillars of dharma: inner discipline (tapas) and outward sacred responsibility (yajña). By synchronizing Nara–Nārāyaṇa’s austerities with Dakṣa’s sacrifice, it suggests that both ascetic restraint and properly ordered ritual action uphold the moral and cosmic order.
The text recalls an ancient moment: Nara and Nārāyaṇa perform inexhaustible penance on Mount Gandhamādana while mounted on a dharma-based chariot, and simultaneously Prajāpati Dakṣa begins his great sacrifice. The narration sets a mythic backdrop connecting renowned tapas with a major yajña event.