Shloka 92
Atithi-prāpti and the Brāhmaṇa’s Deliberation on Triadic Dharma (अतिथिप्राप्तिः धर्मत्रयविचारश्च)
त॑ देवो दर्शयामास कृत्वा हयशिरो महत् | साड्नावर्तयन् वेदान् कमण्डलुत्रिदण्डधूक्ू
taṁ devo darśayāmāsa kṛtvā hayaśiro mahat | ṣaḍ-aṅgān āvartayan vedān kamaṇḍalu-tridaṇḍa-dhṛk ||
วยาสกล่าวว่า “แล้วเทพองค์นั้นได้สำแดงพระองค์ โดยทรงแปลงเป็นรูปมหึมาศีรษะม้า (หัยครีวะ) ทรงถือกมณฑลุและตรีทัณฑ์ พร้อมทั้งสาธยายพระเวทควบคู่ด้วยเวทางคะทั้งหก ให้ปรากฏเป็นนิมิตแห่งวินัยแห่งวิชาและความสำรวมแห่งตบะต่อพรหมา”
व्यास उवाच
Educational Q&A
True authority in dharma is grounded in disciplined Vedic knowledge and ascetic self-restraint: the divine is portrayed not as mere power, but as a teacher who embodies study (Veda with Vedāṅgas) and renunciation (kamaṇḍalu, tridaṇḍa).
Vyāsa narrates a theophany: the deity manifests in the great horse-headed (Hayagrīva) form and appears before Brahmā, reciting the Vedas along with the six Vedāṅgas while holding the ascetic emblems of a water-pot and threefold staff.