Shloka 37
Atithi-prāpti and the Brāhmaṇa’s Deliberation on Triadic Dharma (अतिथिप्राप्तिः धर्मत्रयविचारश्च)
रुद्रो रोषात्मको जातो दशान्यान् सो5सृजत् स्वयम् । एकादशैते रुद्रास्तु विकारपुरुषा: स्मृता:,“ब्रह्माजीके रोषसे रुद्रका प्रादुर्भाव हुआ है। उन रुद्रने स्वयं ही दस अन्य रुद्रोंकी भी सृष्टि कर ली है। इस प्रकार ये ग्यारह रुद्र हैं, जो विकारपुरुष माने गये हैं
rudro roṣātmako jāto daśānyān so 'sṛjat svayam | ekādaśaite rudrās tu vikārapuruṣāḥ smṛtāḥ ||
จากพระพิโรธของพรหม รุทระผู้มีสภาวะแห่งความเดือดดาลได้บังเกิด แล้วรุทระนั้นก็สร้างรุทระอื่นขึ้นอีกสิบองค์ด้วยตนเอง ดังนี้รุทระทั้งสิบเอ็ดองค์นี้จึงเป็นที่จดจำว่าเป็น ‘วิการปุรุษ’—บุคคลาธิษฐานแห่งพลังแปรปรวน
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse frames wrath as a potent, world-shaping force: when anger arises at a cosmic level it can generate powerful manifestations. Ethically, it cautions that uncontrolled roṣa (anger) multiplies and transforms situations, producing further disruptive energies.
Vaiśampāyana describes a cosmogonic episode: Rudra arises as the embodiment of Brahmā’s wrath and then creates ten additional Rudras, forming the traditional set of eleven, characterized as vikāra-puruṣas—manifest beings representing transformative modifications.