Shloka 12
Atithi-prāpti and the Brāhmaṇa’s Deliberation on Triadic Dharma (अतिथिप्राप्तिः धर्मत्रयविचारश्च)
प्रलयं न विजानन्ति आत्मन: परिनिर्मितम् | ततस्तेनास्थिता मार्ग ध्रुवमक्षरमव्ययम्,इसके सिवा ब्रह्मा, रुद्”र और बलासुरका वध करनेवाले सामर्थ्यशाली इन्द्र एवं सूर्य, तारापति चन्द्रमा, वायु, अग्नि, वरुण, आकाश, पृथ्वी तथा जो अवशिष्ट देवता बताये गये हैं, वे सब कया परमात्माके रचे हुए अपने मोक्षमार्गको नहीं जानते हैं? जिससे कि निश्चल, क्षयशून्य एवं अविनाशी मार्गका आश्रय नहीं लेते हैं?
pralayaṁ na vijānanti ātmanaḥ parinirmitaṁ | tataḥ tenāsthitā mārgaṁ dhruvam akṣaram avyayam ||
ชนเมชัยยะถามว่า “พวกเขาไม่เข้าใจปรลยะ (การสลาย) ที่อาตมันทรงก่อขึ้นหรือ? เพราะเหตุนั้นหรือจึงไม่เข้าพึ่งหนทางที่พระองค์ทรงสถาปนาไว้—หนทางอันมั่นคง เป็นอักษร และไม่เสื่อมสูญ?”
जनमेजय उवाच
Educational Q&A
The verse frames liberation as an imperishable, steady path grounded in the Supreme Self, and raises a philosophical problem: even exalted gods may be ignorant of (or fail to take refuge in) the true mokṣa-path, implying that status and power do not guarantee liberating knowledge.
Janamejaya, in dialogue within the Śānti Parva’s instruction on peace and ultimate good, questions how cosmic dissolution and the Self-established path to liberation relate to the gods—asking whether even Brahmā, Rudra, Indra, and other deities fail to recognize and follow that eternal path.