Shloka 25
Puruṣaikatva-vyākhyāna: The One Virāṭ Puruṣa and the Many ‘Puruṣas’
Rudra–Brahmā Saṃvāda
भूमेर्विवरगो भूत्वा तावत् त्वं कालमाप्स्यसि । यज्ञेषु सुहुतां विप्रैर्वसोर्धारां समाहितैः,“निष्पाप नृपशिरोमणे! हम तुम्हें अपना एक अनुग्रह प्रदान करते हैं। तुम शापदोषके कारण जबतक-जितने समयतक पृथ्वीके विवरमें रहोगे, तबतक एकाग्रचित्त ब्राह्मणोंद्वारा यज्ञोंमें दी हुई वसुधाराकी आहुति तुम्हें प्राप्त होती रहेगी
bhūmervivarago bhūtvā tāvat tvaṃ kālam āpsyasi | yajñeṣu suhutāṃ viprair vasordhārāṃ samāhitaiḥ ||
ภีษมะกล่าวว่า “เมื่อท่านเป็นผู้อาศัยอยู่ในรอยแยกแห่งแผ่นดิน ท่านจักอยู่ที่นั่นเท่ากับระยะเวลานั้นเอง และตลอดเวลานั้น ‘วโสธารา/วสุธารา’—ธาราแห่งเครื่องบูชาที่พราหมณ์ผู้มีจิตแน่วแน่ถวายในยัญญะโดยถูกต้อง—จักยังคงส่งถึงท่าน”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Even when one is bound by a curse or adverse fate, dharmic supports—especially properly performed yajña by disciplined brāhmaṇas—can transmit sustaining merit and relief. The verse highlights the efficacy of correct ritual action and focused intention (samāhita) in generating beneficial results.
Bhīṣma describes a condition in which the addressed person must remain in an earthly fissure for a fixed duration, yet receives an ongoing boon: the properly offered vasordhārā oblations in sacrifices performed by concentrated brāhmaṇas will reach and sustain him throughout that confinement.