Shloka 45
Nārada’s Darśana of Viśvarūpa Nārāyaṇa and the Caturmūrti Doctrine (नारदस्य नारायणदर्शनं चतुर्मूर्तिविचारश्च)
बाल्याद् वा संशयाद् वापि भयादू वाप्यविमोक्षजात् | उत्पन्ने चापि विज्ञाने नाधिगच्छति तां गतिम्,बालस्वभावके कारण, संशयसे अथवा मोक्ष न मिलनेके काल्पनिक भयसे मनुष्यको विज्ञान प्राप्त हो जानेपर भी मोक्षकी प्राप्ति नहीं होती
bālyād vā saṁśayād vāpi bhayād vāpyavimokṣajāt | utpanne cāpi vijñāne nādhigacchati tāṁ gatim |
พระเจ้าชนกตรัสว่า “ไม่ว่าด้วยความไม่สุกงอมแบบเด็กน้อย หรือด้วยความสงสัย หรือด้วยความหวาดกลัวที่เกิดจากการคิดเอาเองว่า ‘จักไม่บรรลุโมกษะ’—แม้ญาณแท้จะบังเกิดแล้ว บุคคลก็ยังไม่อาจถึงคติอันสูงสุดนั้นได้”
जनक उवाच
Educational Q&A
Knowledge alone is not enough if it is undermined by immaturity, persistent doubt, or fear that liberation is impossible. These mental obstacles prevent knowledge from ripening into liberation; steadiness and inner maturity are required for the highest attainment.
In the Shanti Parva’s instruction on peace and liberation, King Janaka speaks as a teacher of renunciation and wisdom, warning that even after insight arises, one may fail to reach the final goal if the mind remains trapped in childish tendencies, skepticism, or anxious fear about moksha.