Shloka 8
अध्याय ३२३ — श्वेतद्वीपगमनम्, यज्ञभाग-विवादः, एकान्तिभक्त्या नारायणदर्शन-नियमः (Śvetadvīpa Journey; Dispute over Sacrificial Share; Rule of Nārāyaṇa-vision through Single-minded Devotion)
इन्द्रियाणां प्रसड़रेन दोषमृच्छत्यसंशयम् । संनियम्य तु तान्येव सिद्धिमाप्रोति मानव:,इसमें संदेह नहीं कि मनुष्य इन्द्रियोंकी विषयासक्तिके कारण ही दोषको प्राप्त होता है और उन्हीं इन्द्रियोंको काबूमें कर लेनेपर वह सिद्धिका भागी होता है
indriyāṇāṁ prasaṅgareṇa doṣam ṛcchaty asaṁśayam | saṁniyamya tu tāny eva siddhim āpnoti mānavaḥ ||
ภีษมะกล่าวว่า “ไม่ต้องสงสัยเลยว่า เมื่ออินทรีย์พัวพันติดข้องกับอารมณ์ทั้งหลาย มนุษย์ย่อมตกสู่ความผิดและความเสื่อม แต่เมื่อสำรวมอินทรีย์เหล่านั้นได้ มนุษย์ย่อมบรรลุความสำเร็จและความสำเร็จทางจิตวิญญาณ”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Attachment to sense-objects leads inevitably to doṣa (moral fault and downfall), while restraint of the senses (indriya-nigraha) leads to siddhi—success understood as inner mastery and spiritual attainment.
In the Śānti Parva’s instruction section, Bhīṣma continues advising on dharma and right conduct, emphasizing disciplined control of the senses as a foundation for ethical life and higher attainment.