Shloka 1
देवतापितृप्रश्नः — Nārada at Badarīāśrama: the ultimate referent of daiva and pitṛ worship
>> श््जु अीसॉ_>स ३. “इह घटो अस्ति (यहाँ घड़ा है)'--इत्यादि रूपसे जो सत्तासूचक व्यवहार होता है
yudhiṣṭhira uvāca | kathaṃ nirvedam āpannaḥ śuko vaiyāsakiḥ purā | etad icchāmy ahaṃ śrotuṃ paraṃ kautūhalaṃ hi me ||
การกล่าวเชิงยืนยันความมีอยู่ เช่น “อิหะ ฆะโฏ อัสติ” (ที่นี่มีกระถาง) เรียกว่า ‘สัทภาวโยคะ’. การกล่าวเชิงยืนยันความไม่มีอยู่ เช่น “อิหะ ฆะโฏ นาสติ” (ที่นี่ไม่มีกระถาง) เรียกว่า ‘อสัตภาวโยคะ’. ในที่นี้คำว่า ‘วิธิ’ พึงเข้าใจว่าเป็นธรรมและอธรรมอันเป็นเมล็ดแห่งวาสนา. สังสการที่ปลุกเร้าวาสนาเรียกว่า ‘ศุกร’. ความเพียรที่สอดคล้องกับวาสนาและเกื้อหนุนต่อการได้มาซึ่งอารมณ์ เรียกว่า ‘พละ’. ยุธิษฐิระกล่าวว่า: “ข้าแต่ปิตามหะ! ในกาลก่อน ศุกะบุตรแห่งวยาสะได้บรรลุไวรัคยะ (ความคลายกำหนัด) อย่างไร? ข้าปรารถนาจะฟัง เพราะเรื่องนี้ทำให้ข้าพิศวงยิ่งนัก.”
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
The verse frames renunciation (nirveda/vairāgya) as a worthy subject of inquiry: even a king devoted to dharma seeks to understand how a great sage attained detachment, implying that ethical life is deepened by learning the causes and methods of inner freedom.
In the Śānti Parva dialogue, Yudhiṣṭhira questions the elder (Bhīṣma in the broader setting) about the earlier life of Śukadeva—specifically, how Vyāsa’s son came to dispassion—requesting the account out of strong curiosity and a desire for instruction.