Shloka 52
Śuka’s Guṇa-Transcendence and Vyāsa’s Consolation (शुकगति-वर्णनम्)
राज्यैश्वर्यमय: पाश: स्नेहायतनबन्धन: । मोक्षाश्मनिशितेनेह च्छिन्नस्त्यागासिना मया
rājyaiśvaryamayaḥ pāśaḥ snehāyatanabandhanaḥ | mokṣāśmani niśiteneha chinnaḥ tyāgāsinā mayā ||
ชนกตรัสว่า “บ่วงแห่งราชสมบัติและอำนาจโลกีย์ กับพันธนาการที่ตั้งอยู่บนความรักใคร่—คือความยึดมั่นว่า ‘ของเรา’ อันอาศัยภรรยา บุตร และสิ่งทั้งหลายเป็นที่พึ่ง—เราตัดขาดเสียแล้ว ณ ที่นี้ ด้วยดาบแห่งการสละ ซึ่งลับคมบนหินลับคือโมกษะ. บัดนี้เรายืนอยู่เป็นอิสระจากเครื่องผูกมัดที่ตรึงจิตไว้กับการครองแผ่นดินและความเป็น ‘ของเรา’.”
जनक उवाच
Educational Q&A
Worldly sovereignty and familial possessiveness are portrayed as binding ‘nooses.’ Liberation is achieved by cultivating renunciation and detachment—symbolized as a sword sharpened on the whetstone of moksha—so that one cuts through attachment and ‘mine-ness’ while remaining ethically steady.
King Janaka, speaking in the Shanti Parva’s discourse setting, declares his inner victory: he has severed attachment to royal power and to the emotional bonds that generate possessive clinging (especially toward wife and children). The statement frames his ideal of a ruler who is inwardly free even amid worldly roles.