Shloka 27

Śuka’s Guṇa-Transcendence and Vyāsa’s Consolation (शुकगति-वर्णनम्)

Devanagari script

तेनाहं सांख्यमुख्येन सुदृष्टार्थेन तत्त्वतः । श्रावितस्त्रिविधं मोक्ष न च राज्याद्धि चालित:,वे सांख्यशास्त्रके प्रमुख विद्वान्‌ हैं और सारा सिद्धान्त उन्हें यथावत्‌ रूपसे प्रत्यक्षकी भाँति ठीक-ठीक ज्ञात है। उन्होंने मुझे त्रिविध मोक्षधर्म श्रवण कराया है, परंतु राज्यसे दूर हटनेकी आज्ञा नहीं दी है

Transliteration

tenāhaṃ sāṅkhyamukhyena sudṛṣṭārthena tattvataḥ | śrāvitas trividhaṃ mokṣaṃ na ca rājyād dhi cālitaḥ ||

Translation

ข้าพเจ้าได้รับคำสอนตามความเป็นจริงจากอาจารย์ผู้ยิ่งใหญ่แห่งสางขยะ ผู้มีญาณทัศนะต่อความหมายแห่งสรรพสิ่งแจ่มชัดและตรงไปตรงมา จากท่านนั้นข้าพเจ้าได้สดับ “ธรรมสามประการ” อันนำไปสู่โมกษะ แต่ท่านมิได้เร่งเร้าให้ข้าพเจ้าละทิ้งราชสมบัติ คำสอนนี้ยืนยันว่าเสรีภาพภายในและญาณอันถูกต้องย่อมบำเพ็ญได้โดยไม่ต้องหนีจากหน้าที่อันชอบธรรมของตน

Word by Word

• {'tena': 'by him

• by that (instrumental of tad)', 'aham': 'I', 'sāṅkhya-mukhyena': 'by a foremost authority in Sāṅkhya (analysis/knowledge tradition)', 'su-dṛṣṭa-arthena': 'by one who has well-seen/clearly understood the meaning (artha)', 'tattvataḥ': 'in truth

• essentially', 'śrāvitaḥ': 'caused to hear

• taught (passive of śrāvayati)', 'trividham': 'threefold', 'mokṣam (mokṣa-dharmam implied)': 'liberation

• the path/discipline of release', 'na ca': 'and not', 'rājyāt': 'from the kingdom

• from kingship', 'hi': 'indeed

• for', 'cālitaḥ': 'moved away

Speaker

जनक उवाच

Characters & Entities

• Janaka
• a foremost Sāṅkhya teacher (unnamed)

Educational Q&A

What is the core teaching?

Liberation is compatible with responsible worldly station: a king can pursue mokṣa through true knowledge and inner detachment without necessarily abandoning the kingdom, provided dharma is upheld.

What is happening in the narrative?

King Janaka reports that he received instruction from a leading Sāṅkhya knower, learned the threefold teaching on liberation, and emphasizes that the teacher did not compel him to renounce rulership.