Shloka 2
Śuka’s Guṇa-Transcendence and Vyāsa’s Consolation (शुकगति-वर्णनम्)
संन्यस्यते यथा55त्मायं व्यक्तस्यात्मा यथा च यत् । परं मोक्षस्य यच्चापि तनमे ब्रूहि पितामह
yudhiṣṭhira uvāca | saṁnyasyate yathātmāyaṁ vyaktasyātmā yathā ca yat | paraṁ mokṣasya yaccāpi tan me brūhi pitāmaha ||
ยุธิษฐิระกล่าวว่า “ท่านปิตามหะ โปรดบอกข้าพเจ้าเถิดว่า อาตมันนี้สลัดทิ้งความยึดว่าเป็นกายได้อย่างไร—ละกายหยาบอันปรากฏได้อย่างไร และอาตมันละความรู้สึก ‘เรา’ อันละเอียดที่เนื่องกับความเป็นผู้มีร่างกายได้ด้วยวิธีใด ขอท่านอธิบายสภาวะที่แท้แห่งการสละ (สันนยาสะ) นั้น และหลักสูงสุดแห่งโมกษะ (ความหลุดพ้น) ให้ข้าพเจ้าด้วย”
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
The verse frames liberation as a matter of renunciation of identification: understanding how the self disengages from the manifest (gross) body and also from subtler layers of embodied ‘I’-sense, and seeking the supreme principle (tattva) of mokṣa beyond both.
In the Śānti Parva’s instruction on peace and dharma, Yudhiṣṭhira respectfully questions Pitāmaha Bhīṣma, asking for a precise explanation of how renunciation operates at death and in spiritual practice, and what constitutes true liberation.