Shloka 153
Śuka’s Guṇa-Transcendence and Vyāsa’s Consolation (शुकगति-वर्णनम्)
Devanagari script
डन्द्वैस्तैस्तैस्त्वपहत: सर्वतः परिशड्कित: । बहुप्रत्यर्थिकं राज्यमुपास्ते गणयन्निशा:,वह नाना प्रकारके द्वन्द्*ोंस आहत और सब ओरसे शंकित हो रातें गिनता हुआ अनेक शत्रुओंसे भरे हुए राज्यका सेवन करता है
Transliteration
Dvandvaiḥ tais tais tv apahataḥ sarvataḥ pariśaṅkitaḥ | bahu-pratyarthikaṁ rājyam upāste gaṇayann niśāḥ ||
Translation
ภีษมะกล่าวว่า ถูกกระทบกระแทกด้วยความขัดแย้งนานาประการครั้งแล้วครั้งเล่า และถูกความระแวงล้อมรอบทุกทิศ พระราชาย่อม ‘เสวย’ ราชสมบัติเพียงในนาม—นับคืนวันให้ผ่านไป—ทั้งที่ครองแผ่นดินซึ่งแน่นขนัดด้วยศัตรูมากมาย
Word by Word
द्वन्द्वैःby conflicts/pairs of opposites
द्वन्द्वैः:
Karana
TypeNoun
Rootद्वन्द्व
FormMasculine, Instrumental, Plural
तैःby those
तैः:
Karana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Plural
तैःby those
तैः:
Karana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Plural
त्व्but/indeed (emphatic particle)
त्व्:
TypeIndeclinable
Rootतु
अपहतःstruck down/afflicted
अपहतः:
Karta
TypeAdjective
Rootअप-हन्
FormMasculine, Nominative, Singular
सर्वतःon all sides/everywhere
सर्वतः:
TypeIndeclinable
Rootसर्वतः
परिशङ्कितःsuspicious/apprehensive
परिशङ्कितः:
Karta
TypeAdjective
Rootपरि-शङ्क्
FormMasculine, Nominative, Singular
बहु-प्रत्यर्थिकम्having many opponents/enemies
बहु-प्रत्यर्थिकम्:
Karma
TypeAdjective
Rootबहु + प्रत्यर्थिक
FormNeuter, Accusative, Singular
राज्यम्kingdom
राज्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootराज्य
FormNeuter, Accusative, Singular
उपास्तेhe attends to/serves/occupies (himself with)
उपास्ते:
TypeVerb
Rootउप-आस्
FormPresent, Third, Singular, Atmanepada
गणयन्counting
गणयन्:
Karta
TypeVerb
Rootगणय् (गण् + णिच्)
FormMasculine, Nominative, Singular, Present active participle (परस्मैपदी)
निशाःnights
निशाः:
Karma
TypeNoun
Rootनिशा
FormFeminine, Accusative, Plural
Speaker
भीष्य उवाच
Characters & Entities
भ
भीष्म (Bhīṣma)र
राजा (the king, generic)Verse Rasa (Emotional Essence)
Sandhi Notes