Shloka 129
Śuka’s Guṇa-Transcendence and Vyāsa’s Consolation (शुकगति-वर्णनम्)
इदं मे स्यादिदं नेति द्वन्द्वैर्मुक्तस्य मैथिल । कासि कस्य कुतो वेति वचनै: कि प्रयोजनम्
idaṃ me syād idaṃ neti dvandvair muktasya maithila | kāsi kasya kuto veti vacanaiḥ ki prayojanam mithilānareśa ||
ภีษมะกล่าวว่า “โอ้กษัตริย์แห่งมิถิลา หากท่านพ้นจากคู่ตรงข้ามที่ก่อให้เกิดความคิดว่า ‘ขอให้สิ่งนี้เป็นของเรา’ และ ‘ขออย่าให้เป็นเช่นนั้น’ แล้ว การถามด้วยถ้อยคำว่า ‘ท่านเป็นผู้ใด เป็นของผู้ใด หรือมาจากที่ใด’ จะมีประโยชน์อันใดเล่า?”
भीष्य उवाच
Educational Q&A
Freedom from dvandvas (dualities of desire and aversion) makes identity-based questioning—‘who are you, whose are you, where are you from’—ethically and spiritually secondary. The verse points to a liberated outlook where inner equanimity matters more than social labels or origins.
Bhishma addresses the king of Mithila (Janaka) and comments on a situation involving a woman being questioned. He argues that if one is truly beyond dualistic craving and fear, then interrogations about personal identity and provenance have little practical or spiritual value.