Shloka 19
राजधर्मः, दण्डनीतिः, कर्तृत्व-विचारः च
Royal Duty, Lawful Discipline, and the Question of Agency
राजन्! कोई कहीं भी दैवके विधानका उल्लंघन नहीं कर सकता। अतः दण्ड अथवा शस्त्रद्वारा किया हुआ पाप किसी पुरुषको लागू नहीं हो सकता (क्योंकि वे दैवाधीन होकर ही दण्ड या शस्त्रद्वारा मारे गये हैं) ।। यदि वा मन्यसे राजन् हतमेकं प्रतिछ्ठितम् । एवमप्यशुभं कर्म न भूतं न भविष्यति
yadi vā manyase rājan hatam ekaṃ pratiṣṭhitam | evam apy aśubhaṃ karma na bhūtaṃ na bhaviṣyati ||
ข้าแต่พระราชา ไม่มีผู้ใด ณ ที่ใดจะล่วงละเมิดบัญญัติแห่งเทวะได้ เพราะฉะนั้น บาปที่เกิดจากการลงทัณฑ์หรืออาวุธ ย่อมไม่ตกแก่บุคคลในทำนองเดียวกัน และแม้พระองค์ยังทรงเห็นว่า การสังหารแม้เพียงคนเดียวเป็นความผิดส่วนตนที่ตั้งมั่นอยู่ กระนั้นก็หาได้ตั้งมั่นเป็นกรรมอันชั่วแท้ไม่—ทั้งในอดีตและในอนาคต
व्यास उवाच
Educational Q&A
The verse argues that when events unfold under daiva (destiny/ordained order), the moral imputation of ‘sin’ for killing by punishment or weapons is not straightforward; even if one insists a killing is ‘established’ as a fact, it does not automatically become an aśubha (evil) act in the sense of willful wrongdoing.
Vyāsa addresses a king, reasoning about the ethics of violence and punishment. He frames death in battle or by royal punishment as occurring under the larger ordinance of destiny, aiming to resolve the king’s doubt or remorse about culpability.