Shloka 4
निष्पाप नरेश! पहलेकी बात है, मैंने बड़ी भारी तपस्या करके तपनेवाले भगवान् सूर्यकी आराधना की थी। उससे प्रसन्न होकर भगवान् सूर्यने मुझसे कहा-- ।। वरं वृणीष्व विप्रषषे यदिष्टं ते सुदुर्लभम् । ततू ते दास्यामि प्रीतात्मा मत्प्रसादो हि दुर्लभ:,“ब्रह्मर्ष! तुम्हारी जैसी इच्छा हो, उसके अनुसार कोई वर माँगो। वह अत्यन्त दुर्लभ होनेपर भी मैं तुम्हें दे दूँगा; क्योंकि मेरा मन तुम्हारी तपस्यासे बहुत संतुष्ट है। मेरा कृपा- प्रसाद प्राय: दुर्लभ है"
niṣpāpa nareśa! pūrvavṛttānto 'yam—mayā mahātapasā tapyamānena bhagavān sūrya ārādhitaḥ. tena prasannena bhagavatā sūryeṇa mama proktam—“varaṁ vṛṇīṣva viprarṣe yad iṣṭaṁ te sudurlabham; tat te dāsyāmi prītātmā, matprasādo hi durlabhaḥ.”
ยาชญวลกยะกล่าวว่า “ข้าแต่พระราชาผู้ปราศจากบาป นี่เป็นเรื่องเก่าแก่ ครั้งหนึ่งเราได้บำเพ็ญตบะอันหนักหน่วง แล้วบูชาพระสุริยเทพ ผู้เป็นที่เคารพของเหล่าฤๅษีผู้ทรงตบะ ครั้นพระสุริยะทรงพอพระทัย จึงตรัสแก่เราว่า ‘ดูก่อนพรหมฤๅษี จงเลือกพร—สิ่งใดที่เจ้าปรารถนา แม้จะยากยิ่งนัก เราจักประทานให้ด้วยใจยินดี เพราะพระกรุณาของเรานั้นหาได้ยากยิ่ง’”
याज़्ञवल्क्य उवाच
Educational Q&A
Sincere tapas (disciplined austerity) and devoted worship can draw divine favor; yet such grace is portrayed as rare and therefore ethically weighty—one should choose boons responsibly, aligned with dharma.
Yājñavalkya recounts a past episode to the king: after intense austerities he worshipped the Sun-god, who, pleased, invites him to ask for any boon—even something very difficult—emphasizing the rarity of the Sun’s grace.