Shloka 9
Adhyāya 314 — हिमवदाश्रमः, शक्तिक्षेपकथा, तथा स्वाध्यायविधिः
Himalayan Hermitage, the Myth of the Thrown Spear, and Rules of Vedic Study
राजसैस्तामसै: सत्त्वैर्युक्तो मानुषमाप्तुयात् । पुण्यपापवियुक्तानां स्थानमाहुर्महात्मनाम् । शाश्व॒तं चाव्ययं चैवमक्षयं चामृतं च तत्,राजस, तामस और सात्विक तीनों भावोंसे युक्त होनेपर जीवको मनुष्ययोनिकी प्राप्ति होती है। जो पुण्य और पाप दोनोंसे रहित हैं, उन महात्मा पुरुषोंके लिये सनातन, अविकारी, अक्षय और अमृतपदकी प्राप्ति बतायी गयी है
rājasais tāmasaiḥ sattvair yukto mānuṣam āptuyāt | puṇya-pāpa-viyuktānāṃ sthānam āhur mahātmanām | śāśvataṃ cāvyayaṃ caivam akṣayaṃ cāmṛtaṃ ca tat |
เมื่อชีวะประกอบด้วยภาวะทั้งสาม—รชัส ตมัส และสัตตวะ—ย่อมได้กำเนิดเป็นมนุษย์; แต่สำหรับมหาตมะผู้พ้นทั้งบุญและบาป ฤษีทั้งหลายประกาศถึงฐานะหนึ่งอันเป็นนิตย์ ไม่แปรผัน ไม่เสื่อมสูญ และเป็นอมฤต
याज़्वल्क्य उवाच
Educational Q&A
Human birth is explained as arising when the self is associated with the three guṇas (sattva, rajas, tamas). Liberation, however, is described as the state of those who transcend the duality of merit and sin—an eternal, unchanging, imperishable, deathless condition.
In a didactic discourse within Śānti Parva, the sage Yājñavalkya instructs about the guṇas, karmic dualities, and the higher goal: the declared ‘abode’ of great souls who are beyond both puṇya and pāpa.