Shloka 4
Śuka’s Manifestation from the Araṇi (Āraṇeya-janma) — शुकजन्म (आरणेय-सम्भव)
संवत्सरमुषित्वाण्डे निष्क्रम्य च महामुनि: । संदधे स महीं कृत्स्नां दिवमूर्थ्व प्रजापति:,वे महामुनि प्रजापति ब्रह्मा उस सुवर्णमय अण्डके भीतर एक वर्षतक निवास करके उससे बाहर निकल आये। फिर उन्होंने सम्पूर्ण पृथ्वी, आकाश और ऊर्ध्वलोक (स्वर्ग) की सृष्टिके लिये विचार आरम्भ किया
saṃvatsaram uṣitvā aṇḍe niṣkramya ca mahāmuniḥ | sandadhe sa mahīṃ kṛtsnāṃ divam ūrdhvaṃ prajāpatiḥ ||
ยาชญวลกยะกล่าวว่า ครั้นมหามุนีปรชาปติพรหมพำนักอยู่ภายในหิรัณยาณฑะครบหนึ่งปีแล้ว จึงเสด็จออกมา จากนั้นทรงตั้งพระทัยจะบังเกิดแผ่นดินทั้งสิ้น ท้องฟ้า และโลกเบื้องสูงทั้งหลาย อันเป็นการเริ่มสร้างสรรพโลกโดยลำดับ
याज़्ञवल्क्य उवाच
Educational Q&A
Creation is presented as an ordered, deliberate act: Prajāpati emerges after a complete cycle (one year) and then ‘sets in order’ the realms. The ethical implication is that the cosmos is structured, not random—supporting the Mahābhārata’s broader view that dharma aligns human conduct with a meaningful cosmic order.
Yājñavalkya describes a cosmogonic episode: Prajāpati (identified with Brahmā) resides within the cosmic egg for a year, then comes forth and begins the process of creating/organizing the earth, the sky/heaven, and the higher worlds.