Shloka 19
Adhyāya 302: Guṇa-vicāra, Gati-bheda, and the Imperishable State
Yājñavalkya–Janaka
सांख्ये च पल्यते शास्त्रे नामभिरबहुधात्मक: । विचित्ररूपो विश्वात्मा एकाक्षर इति स्मृत:,अनेक नाम और रुपोंसे युक्त इन हिरण्यगर्भ ब्रह्माका सांख्यशास्त्रमें भी वर्णन आता है। ये विचित्र रूपधारी, विश्वात्मा और एकाक्षर कहे गये हैं। इस अनेक रूपोंवाली त्रिलोकीकी रचना उन्होंने ही की है और स्वयं ही इसे व्याप्त कर रक्खा है। इस प्रकार बहुत-से रूप धारण करनेके कारण वे विश्वरूप माने गये हैं
sāṅkhye ca palyate śāstre nāmabhir bahudhātmakaḥ | vicitrarūpo viśvātmā ekākṣara iti smṛtaḥ ||
วสิษฐะกล่าวว่า “แม้ในคำสอนสางขยะ ความจริงนั้นก็ถูกพรรณนาด้วยนามและภาวะอันหลากหลาย เป็นที่ระลึกว่าเป็นผู้มีรูปอันพิสดาร เป็นวิศวาตมัน—ดวงวิญญาณแห่งสากลจักรวาล—และเป็น ‘เอกाक्षระ’ คือพยางค์อมตะหนึ่งเดียว แม้ปรากฏเป็นนามรูปนับไม่ถ้วน ก็ยังเป็นตัตตวะเดียวอันแผ่ซ่านทั่ว ที่ก่อกำเนิดไตรโลกและแทรกซึมอยู่ในไตรโลกนั้นเอง; เพราะเหตุนั้นจึงรู้กันว่าเป็น ‘วิศวรูป’ ผู้มีรูปทั้งปวง.”
वसिष्ठ उवाच