Previous Verse
Next Verse

Shloka 10

Adhyāya 302: Guṇa-vicāra, Gati-bheda, and the Imperishable State

Yājñavalkya–Janaka

स्वक्षरं प्रश्मितं वाक्‍्यं मधुरं चाप्यनुल्बणम्‌ | पप्रच्छर्षिवरं राजा करालजनक: पुरा,मित्रावरुणके पुत्र वसिष्ठजी अध्यात्मविषयक प्रवचनमें अत्यन्त कुशल थे और उन्हें अध्यात्मज्ञानका निश्चय हो गया था। वे एक आसनपर विराजमान थे। पूर्वकालमें कराल नामक राजा जनकने उन मुनिवरके पास जा हाथ जोड़कर प्रणाम किया और सुन्दर अक्षरोंसे युक्त विनयपूर्ण तथा कुतर्करहित मधुर वाणीमें इस प्रकार पूछा--

svakṣaraṁ praśmitaṁ vākyaṁ madhuraṁ cāpy anulbaṇam | papracchārṣivaraṁ rājā karālajanakaḥ purā ||

กาลก่อน พระเจ้าชนกผู้มีนามว่า ‘กราละ’ ได้ทูลถามฤๅษีผู้ประเสริฐ ด้วยถ้อยคำเรียงร้อยงดงาม น้ำเสียงแย้มยิ้มอ่อน ๆ ไพเราะ สุภาพนอบน้อม ปราศจากความกระด้างและการโต้เถียงอันจู้จี้

सुwell, good
सु:
TypeIndeclinable
Rootसु
अक्षरम्syllable/lettering (well-formed)
अक्षरम्:
Karma
TypeNoun
Rootअक्षर
Formneuter, accusative, singular
प्रस्मितम्smiling, with a gentle smile
प्रस्मितम्:
TypeAdjective
Rootप्रस्मित
Formneuter, accusative, singular
वाक्यम्speech, statement
वाक्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootवाक्य
Formneuter, accusative, singular
मधुरम्sweet, pleasant
मधुरम्:
TypeAdjective
Rootमधुर
Formneuter, accusative, singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
अपिalso, even
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
अनुल्बणम्not harsh/excessive; gentle, unstrained
अनुल्बणम्:
TypeAdjective
Rootअनुल्बण
Formneuter, accusative, singular
पप्रच्छasked, inquired
पप्रच्छ:
TypeVerb
Rootप्रच्छ्
Formperfect (liṭ), third, singular
ऋषिवरम्the best of sages
ऋषिवरम्:
Karma
TypeNoun
Rootऋषिवर
Formmasculine, accusative, singular
राजाthe king
राजा:
Karta
TypeNoun
Rootराजन्
Formmasculine, nominative, singular
करालजनकःKarāla Janaka (Janaka named Karāla)
करालजनकः:
Karta
TypeNoun
Rootकरालजनक
Formmasculine, nominative, singular
पुराformerly, in olden times
पुरा:
TypeIndeclinable
Rootपुरा

भीष्म उवाच

B
Bhīṣma
J
Janaka (Karāla Janaka)
ṛṣivara (an unnamed best of sages)