Shloka 34
अव्यक्तकालमान-निर्णयः
Measures of Time from the Unmanifest; Creation, Elements, and the Primacy of Mind
सदा देवा: साधुभि: संवदन्ते न मानुषं विषयं यान्ति द्रष्टम् नेन्दु: सम: स्थादसमो हि वायु- रुच्चावचं विषयं यः स वेद
sadā devāḥ sādhubhiḥ saṃvadante na mānuṣaṃ viṣayaṃ yānti draṣṭum | nenduḥ samaḥ sthād asamo hi vāyur uccāvacaṃ viṣayaṃ yaḥ sa veda ||
เหล่าเทพย่อมคบหาสัตบุรุษและสนทนากับท่านเหล่านั้นอยู่เสมอ; เพราะเหตุนั้นจึงไม่แม้แต่จะเหลียวมองความเพลิดเพลินอันฉาบฉวยของมนุษย์ ผู้ใดรู้แจ้งโดยแท้ถึงความไม่เที่ยงและความแปรปรวนของอารมณ์ทั้งหลาย—ผู้นั้นหาผู้เสมอเหมือนมิได้ ทั้งพระจันทร์ก็มิอาจเทียบ ทั้งลมก็มิอาจเทียบ
हंस उवाच
Educational Q&A
True excellence lies in discerning the impermanent, fluctuating nature of sense-objects and not being drawn to them. The verse links divine stature with satsanga (association with the virtuous) and with a steady, discriminating knowledge that transcends ordinary comparisons.
In the Shanti Parva’s instructional setting, the speaker ‘Haṃsa’ delivers a didactic statement: the gods are portrayed as continually conversing with the virtuous and therefore remaining uninterested in transient human pleasures; the verse then praises the knower of the changing nature of worldly objects as incomparable.