Shloka 17
अव्यक्त–प्रकृति–इन्द्रियविचारः
The Unmanifest, Prakṛtis, and the Sense-Complex
न धर्मकाल: पुरुषस्य निश्चितो न चापि मृत्यु: पुरुष प्रतीक्षते । सदा हि धर्मस्य क्रियैव शोभना यदा नरो मृत्युमुखेडभिवर्तते,पुरुषके लिये धर्म करनेका कोई विशेष समय निश्चित नहीं है; क्योंकि मृत्यु किसीकी बाट नहीं जोहती। जब मनुष्य सदा मौतके मुखमें ही है, तब नित्य-निरन्तर धर्मका आचरण करते रहना ही उसके लिये शोभाकी बात है
na dharmakālaḥ puruṣasya niścito na cāpi mṛtyuḥ puruṣa pratīkṣate | sadā hi dharmasya kriyaiva śobhanā yadā naro mṛtyumukhe ’bhivartate ||
สำหรับมนุษย์นั้น มิได้มี ‘กาลอันเหมาะ’ ที่กำหนดไว้แน่นอนสำหรับการประพฤติธรรม และความตายก็มิได้รอผู้ใด เพราะมนุษย์ยืนอยู่ประหนึ่ง ณ ปากแห่งความตายอยู่เสมอ ฉะนั้น สิ่งที่ควรแก่เขาคือการกระทำธรรมอย่างสม่ำเสมอไม่ขาดสาย
पराशर उवाच
Educational Q&A
Do not postpone dharma. Since death can come at any time and does not wait, the only fitting course is to practice righteousness and duty continuously, not merely at a ‘convenient’ moment.
In Śānti Parva’s instruction-oriented setting, the sage Parāśara delivers a moral exhortation: he warns against delaying ethical and religious conduct, grounding his advice in the unpredictability of death.