Shloka 15
Vasiṣṭha on Saṃsāra, Guṇas, and Misattributed Agency
Mahābhārata 12.292
महर्षि उशना देवाधिदेव महादेवजीको प्रसन्न करके उनके शुक्रत्वको प्राप्त हो उसी नामसे प्रसिद्ध हुए। साथ ही पार्वतीदेवीकी स्तुति करके वे यशस्वी मुनि आकाशभमें ग्रहरूपसे स्थित हो आनन्द भोग रहे हैं ।।
maharṣi uśanā devādhideva-mahādevaṃ jīkaḥ prasannaṃ kṛtvā tasya śukratvaṃ prāptaḥ; tenaiva nāmnā prasiddho 'bhavat. sārdhaṃ ca pārvatīdevyāḥ stutiṃ kṛtvā sa yaśasvī muniḥ ākāśe graharūpeṇa sthitvā ānandaṃ bhuṅkte. asito devalaś caiva tathā nārada-parvatau | kakṣīvān jāmadagnyaś ca rāmas tāṇḍyas tathātmavān | vasiṣṭho jāmadagnir viśvāmitro 'trir bharadvājaḥ | hariśmaśruḥ kuṇḍadhāraḥ śrutaśravāś ca te maharṣayaḥ | ekāgracittā vedar̥gbhir bhagavato viṣṇoḥ stutiṃ kṛtvā, tasyaiva buddhimato śrīhareḥ kṛpayā tapasā siddhiṃ prāpuḥ ||
ปราศรกล่าวว่า—มหาฤๅษีอุศนา (ศุกระ) ได้ทำให้มหาเทวะ ผู้เป็นเทพเหนือเทพทั้งปวง พอพระทัย จึงบรรลุภาวะเป็น “ศุกระ” และเป็นที่เลื่องลือด้วยนามนั้นเอง ครั้นได้สรรเสริญพระนางปารวตีแล้ว ฤๅษีผู้ทรงยศนั้นบัดนี้สถิตอยู่ในนภาในรูปแห่งดาวเคราะห์ เสวยทิพยสุขอยู่ ฉันนั้นแล อสิตะ เทวละ นารท และปรวตะ กักษีวาน รามะโอรสแห่งชามทัคนี (ปรศุราม) ตาณฑยะผู้ข่มใจได้ และมหาฤๅษีอื่น ๆ คือ วสิษฐะ ชามทัคนี วิศวามิตร อตริ ภรทวาช หริศมศรุ กุณฑธาร และศรุตศรวา ต่างตั้งจิตเป็นหนึ่ง สรรเสริญพระวิษณุด้วยบทฤกแห่งพระเวท และด้วยพระกรุณาแห่งศรีหริผู้ทรงปัญญา จึงบำเพ็ญตบะจนบรรลุสิทธิอันประเสริฐ
पराशर उवाच
Educational Q&A
Spiritual accomplishment (siddhi) arises from disciplined austerity joined with one-pointed devotion and is ultimately fulfilled by divine grace. The verse also models reverence across traditions: Śiva grants Śukra his status, while many ṛṣis attain success through praising Viṣṇu with Vedic hymns.
Parāśara recounts how the sage Uśanā pleased Mahādeva and became famed as Śukra, later dwelling in the sky as a planet. He then lists renowned sages who, concentrating their minds, praised Viṣṇu through Vedic ṛks and—by Śrīhari’s grace—achieved success in their tapas.