Previous Verse
Next Verse

Shloka 20

Akṣara–Kṣara Viveka: Vasiṣṭha–Karāla-Janaka Saṃvāda (अक्षर-क्षर विवेकः)

सतोये<न्यत्‌ तु यत्‌ तोयं तस्मिन्नेव प्रसिच्यते । वृद्धे वृद्धिमवाप्रोति सलिले सलिलं यथा,राजन्‌! उसी जलयुक्त पक्के घड़ेमें यदि दूसरा जल डाला जाय तो पात्रमें रखा हुआ पहलेका जल और नया डाला हुआ जल-दोनों मिलकर बढ़ जाते हैं और इस प्रकार वह घड़ा अधिक जलसे सम्पन्न हो जाता है। उसी तरह यहाँ विवेकपूर्वक किये हुए जो पुण्य कर्म संचित हैं, उन्हींके समान जो नये पुण्य कर्म किये जाते हैं--वे दोनों मिलकर अधिक पुण्यतम कर्म हो जाते हैं (और उनके द्वारा वह पुरुष महान पुण्यात्मा हो जाता है)

satoye'nyat tu yat toyaṃ tasminneva prasicyate | vṛddhe vṛddhim avāpnoti salile salilaṃ yathā rājann |

ปราศรกล่าวว่า “ข้าแต่พระราชา ดุจเมื่อเทน้ำเพิ่มลงในภาชนะที่มีน้ำอยู่แล้ว น้ำเดิมกับน้ำใหม่ย่อมประสานรวมกันจนปริมาณเพิ่มขึ้นฉันใด บุญที่สั่งสมไว้ก่อนก็ย่อมงอกงามฉันนั้น เมื่อกระทำกรรมอันเป็นบุญใหม่ด้วยเจตนาเดียวกัน บุญเก่ากับบุญใหม่รวมเป็นหนึ่ง ทำให้ผู้นั้นยิ่งอุดมด้วยบุญ”

सतोयेin/into a water-containing (vessel)
सतोये:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootस-तोय (तोयवत्)
Formneuter, locative, singular
अन्यत्another (thing)
अन्यत्:
Karma
TypeAdjective
Rootअन्य
Formneuter, nominative/accusative, singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
यत्which/whatever
यत्:
Karma
TypePronoun
Rootयद्
Formneuter, nominative/accusative, singular
तोयम्water
तोयम्:
Karma
TypeNoun
Rootतोय
Formneuter, nominative/accusative, singular
तस्मिन्in that (vessel/thing)
तस्मिन्:
Adhikarana
TypePronoun
Rootतद्
Formneuter, locative, singular
एवindeed/just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
प्रसिच्यतेis poured (in)
प्रसिच्यते:
TypeVerb
Rootसिच्
Formpresent, passive, 3rd, singular
वृद्धेwhen/where there is increase; in the increased (quantity)
वृद्धे:
Adhikarana
TypeNoun/Adjective
Rootवृद्ध
Formneuter, locative, singular
वृद्धिम्increase
वृद्धिम्:
Karma
TypeNoun
Rootवृद्धि
Formfeminine, accusative, singular
अवाप्नोतिattains/obtains
अवाप्नोति:
TypeVerb
Rootआप् (अव-आप्)
Formpresent, active, 3rd, singular
सलिलेin water
सलिले:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसलिल
Formneuter, locative, singular
सलिलम्water
सलिलम्:
Karta
TypeNoun
Rootसलिल
Formneuter, nominative/accusative, singular
यथाas/just as
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
Formmasculine, vocative, singular

पराशर उवाच

P
Parāśara
K
King (rājan)
W
water (toya/salila)
V
vessel/container (implied by the act of pouring into what already holds water)

Educational Q&A

Merit grows cumulatively: earlier virtuous actions are not replaced by later ones; rather, new good deeds merge with stored merit and increase it, like water added to water.

Parāśara addresses a king and uses a simple physical analogy—pouring water into an already water-filled vessel—to explain how continued righteous conduct amplifies one’s accumulated virtue.