Shloka 20
Adhyāya 290: Sāṃkhya-vidhi, Deha-doṣa, Guṇa-vicāra, and Mokṣa-gati
Bhīṣma–Yudhiṣṭhira Dialogue
तात! संसार-सागरमें डूबते हुए मनुष्यका पुण्यकर्म कभी-कभी तबतक स्थिर-जैसा रहता है जबतक कि दुःखसे उसका छुटकारा नहीं हो जाता। तदनन्तर दुःखका भोग समाप्त कर लेनेपर जीव अपने पुण्य कर्मके फलका उपभोग आरम्भ करता है। जब पुण्यका भी क्षय हो जाता है तब फिर वह पापका फल भोगता है। नरेश्वर! इस बातको तुम अच्छी तरह समझ लो ।। दम: क्षमा धृतिस्तेज: संतोष: सत्यवादिता । ह्वीरहिंसा5व्यसनिता दाक्ष्यं चेति सुखावहा:,इन्द्रियसंयम, क्षमा, धैर्य, तेज, संतोष, सत्यभाषण, लज्जा, अहिंसा, दुर्व्यसनका अभाव तथा दक्षता--ये सब सुख देनेवाले हैं
tāta! saṃsāra-sāgare dūbate huye manuṣyasya puṇya-karma kadācid yāvat duḥkhāt tasya mucyate tāvat sthira-iva tiṣṭhati. tad-anantaram duḥkha-bhogaṃ samāpayitvā jīvaḥ sva-puṇya-karmaphalasya upabhogam ārabhate. yadā puṇyasya api kṣayaḥ bhavati tadā punaḥ sa pāpasya phalaṃ bhuṅkte. nareśvara! etad bhavān samyag avagacchatu. damaḥ kṣamā dhṛtis tejaḥ santoṣaḥ satyavāditā, hrīr ahiṃsā avyasanitā dākṣyaṃ ceti sukhāvahāḥ.
ปราศรกล่าวว่า “ดูลูกรัก ผู้ที่กำลังจมอยู่ในมหาสมุทรแห่งสังสารวัฏ บุญที่สั่งสมไว้บางคราวประหนึ่งถูกเก็บรักษาไว้อย่างมั่นคง จนกว่าเขาจะพ้นจากการเสวยทุกข์ ครั้นเมื่อภาระแห่งทุกข์สิ้นลงแล้ว ชีวิตย่อมเริ่มเสวยผลแห่งบุญ และเมื่อบุญนั้นสิ้นไป ก็กลับต้องเสวยผลแห่งบาปอีกครั้ง ข้าแต่พระราชา จงเข้าใจให้แจ่มชัดเถิด การสำรวมอินทรีย์ ความให้อภัย ความมั่นคง ความรุ่งเรืองภายใน ความสันโดษ ความสัตย์ ความละอาย ความไม่เบียดเบียน ความปลอดจากอบายมุข และความชำนาญ—ทั้งหมดนี้เป็นผู้นำสุข”
पराशर उवाच