Shloka 18
Haṃsa–Sādhya Saṃvāda: Satya, Dama, Kṣamā and the Discipline of Speech
“मनुष्य पूर्वजन्मके कर्मोंके अनुसार ही भोजन, वस्त्र तथा अपने माता-पिताके द्वारा संग्रह किया हुआ धन प्राप्त करता है। संसारमें जो कुछ मिलता है, वह पूर्वकृत कर्मोंके फलके अतिरिक्त कोई वस्तु नहीं है' ।। धात्रा विहितभक्ष्याणि सर्वभूतानि मेदिनीम् । लोके विपरिधावन्ति रक्षितानि स्वकर्मभि:,'संसारमें सभी प्राणी अपने कर्मोसे सुरक्षित हो सारी पृथ्वीकी दौड़ लगाते हैं और विधाताने उनके प्रारब्धके अनुसार जो आहार नियत कर दिया है, उसे प्राप्त करते हैं!
manuṣyaḥ pūrvajanmake karmānusāreṇaiva bhojanaṃ vastraṃ tathā mātā-pitṛbhyāṃ saṃgṛhītaṃ dhanaṃ prāpnoti | saṃsāre yad kiñcid labhyate tat pūrvakṛta-karmaphalād anyā na vastūti ||
dhātrā vihita-bhakṣyāṇi sarva-bhūtāni medinīm | loke viparidhāvanti rakṣitāni svakarmabhiḥ ||
มนุษย์ย่อมได้อาหาร เครื่องนุ่งห่ม และแม้ทรัพย์ที่บิดามารดาสะสมไว้ ก็ล้วนตามกรรมแห่งชาติก่อน สิ่งใดที่ได้ในโลกนี้ มิใช่อื่นใดนอกจากผลแห่งกรรมที่ได้กระทำไว้ก่อน สรรพสัตว์ทั้งปวงอันกรรมของตนคุ้มครอง ย่อมวิ่งวุ่นไปทั่วพื้นพิภพ และย่อมได้เสบียงที่ผู้กำหนดสรรไว้ตามส่วนแห่งพรหมลิขิตของตน
भीष्म उवाच
Educational Q&A
All worldly acquisitions—food, clothing, and even inherited or parental wealth—are ultimately experienced as the results of one’s past actions. Beings strive and roam, but what they actually obtain is the portion allotted by Providence in accordance with their karma.
In the Śānti Parva’s instruction on dharma and right understanding after the war, Bhīṣma teaches Yudhiṣṭhira a reflective doctrine of karma: human striving occurs, yet outcomes are framed as karmic fruition and the destined allotment set by the Ordainer.