Shloka 10
Haṃsa–Sādhya Saṃvāda: Satya, Dama, Kṣamā and the Discipline of Speech
सापत्यो निरपत्यो वा मुक्तश्वर यथासुखम् | इन्द्रियैरिन्द्रियार्थास्त्वमनु भूय यथाविधि
sāpatyo nirapatyo vā muktaśvara yathāsukham | indriyair indriyārthās tvam anubhūya yathāvidhi ||
ไม่ว่าท่านจะมีบุตรหรือไร้บุตร จงอยู่เป็นสุข ปลดเปลื้องความกังวลให้สิ้น แล้วเสพอารมณ์แห่งอินทรีย์ด้วยอินทรีย์เถิด แต่พึงกระทำตามครรลองอันชอบ—ด้วยกฎเกณฑ์และความสำรวม
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhīṣma teaches that worldly enjoyment is not rejected outright; it should be pursued without anxiety and strictly within dharmic limits—regulated, appropriate, and disciplined (yathāvidhi).
In Śānti Parva’s instruction section, Bhīṣma continues advising the listener on proper living: regardless of having children or not, one should maintain inner freedom from worry and engage sense-objects only in a lawful, restrained way.