Next Verse

Shloka 1

Haṃsa–Sādhya Saṃvāda: Satya, Dama, Kṣamā and the Discipline of Speech

अड-#-रू- अष्टाशीत्याधिकद्विशततमो< ध्याय: अरिषप्टनेमिका राजा सगरको वैराग्योत्पादक मोक्षविषयक उपदेश युधिछिर उवाच कथं नु युक्त: पृथिवीं चरेदस्मद्विधो नृप: । नित्यं कैश्व गुणैर्युक्त: संगपाशाद्‌ विमुच्यते,युधिष्ठिरने पूछा--दादाजी! मेरे-जैसा राजा कैसे साधन और व्यवहारसे युक्त होकर पृथ्वीपर विचरे और सदा किन गुणोंसे सम्पन्न होकर वह आसक्तिके बन्धनसे मुक्त हो?

Yudhiṣṭhira uvāca: kathaṁ nu yuktaḥ pṛthivīṁ cared asmad-vidho nṛpaḥ? nityaṁ kaiś ca guṇair yuktaḥ saṅga-pāśād vimucyate?

ยุธิษฐิระกล่าวว่า “ข้าแต่ปิตามหะ กษัตริย์เช่นข้าพึงดำรงตนและดำเนินไปบนแผ่นดินด้วยวัตรปฏิบัติและความประพฤติประการใด? และพึงสั่งสมคุณธรรมใดอยู่เสมอ จึงจะหลุดพ้นจากบ่วงแห่งความยึดติดได้?”

युधिष्ठिरःYudhiṣṭhira
युधिष्ठिरः:
Karta
TypeNoun
Rootयुधिष्ठिर
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, Third, Singular, Parasmaipada
कथम्how
कथम्:
TypeIndeclinable
Rootकथम्
नुindeed/then (emphasis)
नु:
TypeIndeclinable
Rootनु
युक्तःendowed/engaged; properly disciplined
युक्तः:
TypeAdjective
Rootयुक्त
FormMasculine, Nominative, Singular
पृथिवीम्the earth
पृथिवीम्:
Karma
TypeNoun
Rootपृथिवी
FormFeminine, Accusative, Singular
चरेत्should move about/should conduct himself
चरेत्:
TypeVerb
Rootचर्
FormOptative, Third, Singular, Parasmaipada
अस्मद्विधःone like me/of my kind
अस्मद्विधः:
TypeAdjective
Rootअस्मद्विध
FormMasculine, Nominative, Singular
नृपःking
नृपः:
Karta
TypeNoun
Rootनृप
FormMasculine, Nominative, Singular
नित्यम्always
नित्यम्:
TypeIndeclinable
Rootनित्यम्
कैःby which (qualities)
कैः:
Karana
TypePronoun
Rootकिम्
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Plural
गुणैःby qualities/virtues
गुणैः:
Karana
TypeNoun
Rootगुण
FormMasculine, Instrumental, Plural
युक्तःendowed (with)
युक्तः:
TypeAdjective
Rootयुक्त
FormMasculine, Nominative, Singular
सङ्गपाशात्from the noose of attachment
सङ्गपाशात्:
Apadana
TypeNoun
Rootसङ्गपाश
FormMasculine, Ablative, Singular
विमुच्यतेis freed/is released
विमुच्यते:
TypeVerb
Rootमुच्
FormPresent, Third, Singular, Atmanepada (Passive)

युधिछिर उवाच

Y
Yudhiṣṭhira
A
a king (nṛpa)
T
the earth/kingdom (pṛthivī)