Shloka 18
अध्याय २८६ — पराशर-उपदेशः
Ethical Restraint, Mortality, and Karma
एतान् शोकभयोत्सेकान् मोहनान् सुखदुःखयो: । पश्यामि साक्षिवल्लोके देहस्यास्य विचेष्टनात्,शोक, भय और अभिमान--ये प्राणियोंको सुख-दुःखमें डालकर मोहित करनेवाले हैं; इसलिये जबतक यह शरीर चेष्टा कर रहा है, तबतक मैं इन सबको साक्षीकी भाँति देखता हूँ
etān śokabhayotsekān mohanān sukhaduḥkhayoḥ | paśyāmi sākṣivalloke dehasyāsya viceṣṭanāt ||
ความโศก ความกลัว และความทะนงตน—สิ่งเหล่านี้ลวงสัตว์โลกด้วยการผลักให้ตกอยู่ในสุขและทุกข์; ฉะนั้นตราบใดที่กายนี้ยังเคลื่อนไหวและกระทำกิจอยู่ เราก็เฝ้ามองสภาวะทั้งปวงนั้นในโลกดุจพยาน มิได้ยึดถือว่าเป็นตน
समड़ उवाच
Educational Q&A
Grief, fear, and pride are identified as deluding mental forces that bind one to the oscillation of pleasure and pain. The instruction is to cultivate the stance of a witness (sākṣivat): observe these states as phenomena arising with bodily and mental activity, without taking them as the Self.
In the didactic discourse of Śānti Parva, the speaker (Samada) describes an inner discipline: while the body continues to act in the world, he maintains detached awareness, watching emotions and egoic surges as they arise, rather than being driven by them.