Shloka 30
श्रेयो-धर्मकर्मविचारः
Inquiry into Śreyas, Dharma, and Karma
संहारविक्षेपसहसत्रकोटी - स्तिष्ठन्ति जीवा: प्रचरन्ति चान्ये । प्रजाविसर्गस्य च पारिमाण्यं वापीसहस्राणि बहूनि दैत्य
saṃhāra-vikṣepa-sahasra-koṭī-stiṣṭhanti jīvāḥ pracaranti cānye | prajā-visargasya ca pārimāṇyaṃ vāpī-sahasrāṇi bahūni daitya ||
ภีษมะกล่าวว่า—โอ้ไทตยะ! ในวัฏจักรแห่งการสลาย (สังหาร) และการกระจาย (วิกเษป) มีสัตว์โลกนับพันโกฏิตั้งอยู่ และอีกมากมายเคลื่อนไหวดำรงอยู่. ส่วนขอบเขตแห่งการพรั่งพรูของการสร้างสรรค์ก็หาประมาณมิได้—ดุจอ่างเก็บน้ำมากมายเป็นพัน ๆ; เพราะฉะนั้นความเกิดและความดับของโลกนี้ไร้ขอบเขต อย่ายึดถือว่าเป็นสิ่งถาวร.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse stresses the immeasurable scale of cosmic processes—beings are continually projected into activity and withdrawn again—so worldly existence should be understood as impermanent, encouraging detachment and steadiness in dharma.
In Śānti Parva, Bhīṣma instructs on higher principles after the war; here he describes the vast, recurring cycles of creation and dissolution and addresses a ‘Daitya’ as part of a cosmological exposition.