Shloka 38
Jvarotpatti — The Origin and Distribution of Jvara
Fever
Devanagari script
पुण्यपापमयं देहं क्षपयन् कर्मसंक्षयात् । क्षीणदेह: पुनर्देही ब्रह्मत्वमुपगच्छति,यह शरीर पुण्य-पापमय है। देहधारी जीव प्रारब्ध कर्मोके क्षयके साथ-साथ इस शरीरको क्षीण करता रहता है। इस प्रकार शरीरका नाश हो जानेपर वह मुक्त पुरुष ब्रह्मभावको प्राप्त हो जाता है
Translation
กายนี้ประกอบด้วยบุญและบาป สัตว์ผู้ครองกายย่อมทำให้กายนี้ร่วงโรยไปพร้อมกับความสิ้นไปแห่งกรรมที่ให้ผลอยู่ ครั้นเมื่อกายสิ้นสลายแล้ว ผู้หลุดพ้นนั้นย่อมเข้าถึงภาวะแห่งพรหมัน
Word by Word
पुण्यपापमयम्consisting of merit and sin
पुण्यपापमयम्:
Karma
TypeAdjective
Rootपुण्यपापमय
FormNeuter, Accusative, Singular
देहम्body
देहम्:
Karma
TypeNoun
Rootदेह
FormMasculine, Accusative, Singular
क्षपयन्wearing away / exhausting
क्षपयन्:
Karta
TypeVerb
Rootक्षपय् (क्षप्/क्षि + णिच्)
FormPresent (शतृ), Parasmaipada (active participle), Masculine, Nominative, Singular
कर्मसंक्षयात्from the exhaustion of (past) actions/karma
कर्मसंक्षयात्:
Apadana
TypeNoun
Rootकर्मसंक्षय
FormMasculine, Ablative, Singular
क्षीणदेहःone whose body is wasted away
क्षीणदेहः:
Karta
TypeAdjective
Rootक्षीणदेह
FormMasculine, Nominative, Singular
पुनःagain / thereafter
पुनः:
TypeIndeclinable
Rootपुनः
देहीthe embodied one (soul)
देही:
Karta
TypeNoun
Rootदेहिन्
FormMasculine, Nominative, Singular
ब्रह्मत्वम्Brahman-state / Brahmanhood
ब्रह्मत्वम्:
Karma
TypeNoun
Rootब्रह्मत्व
FormNeuter, Accusative, Singular
उपगच्छतिattains / approaches
उपगच्छति:
TypeVerb
Rootउप-गम्
FormLat (Present), Parasmaipada, Third, Singular
Speaker
असित उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes