Shloka 126
इन्द्रेण वृत्रवधः, ब्रह्महत्याया अनुगमनम्, तथा च विभाजन-निवासविधानम्
Indra’s defeat of Vṛtra; pursuit by Brahmahatyā; allocation of her abodes
तदेतदुपशान्तेन बोद्धव्यं शुचिकर्मणा । मन और वाणीको अर्थात् मनसहित समस्त इन्द्रियोंको बुद्धिद्वारा वशमें करे
tadetadupaśāntena boddhavyaṃ śucikarmaṇā |
ภีษมะกล่าวว่า—สัจธรรมนี้พึงรู้ได้โดยผู้ที่สงบภายในและมีความประพฤติอันบริสุทธิ์. เขาพึงนำใจและวาจา—แท้จริงคืออินทรีย์ทั้งปวงพร้อมใจ—ให้อยู่ใต้การกำกับของปัญญาอันจำแนกแยกแยะ แล้วทำให้สงบด้วย ‘ดวงตา’ แห่งวิจารณญาณ; ต่อจากนั้นด้วยความรู้แห่งอาตมัน พึงทำให้แม้ความรู้เชิงจำแนกนั้นสงบลง; และท้ายที่สุดพึงหลอมรวมชีวาตมันเข้ากับปรมาตมัน. ดังนี้ ผู้แสวงหาผู้มีจริยาและความคิดอันชำระแล้ว ถอนตนจากทุกทิศทางและตั้งอยู่ในความสงบ ย่อมบรรลุการประจักษ์แจ้งโดยตรงต่อพระปรมะ.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Realization of the highest truth requires inner calm and purity of conduct: restrain mind, speech, and senses through discriminative intellect; then transcend even that discriminative activity through Self-knowledge, culminating in absorption of the individual self into the Supreme.
In the Shanti Parva’s instruction on dharma and liberation, Bhishma continues advising Yudhishthira, presenting a contemplative discipline: progressive inward withdrawal and stilling of faculties leading to direct realization of the Supreme.