Shloka 7
Adhyāya 270 — Yudhiṣṭhira’s inquiry on saṃnyāsa; Bhīṣma on calculable time, tamas, and karma
Vṛtra–Uśanā exemplum begins
तदनन्तर उस ब्राह्मणने शान्त मनसे देवताओंके अनुचर कुण्डधार नामक मेघको पास ही खड़ा देखा ।। दृष्टवैव तं॑ महाबाहुं तस्य भक्तिरजायत । अयं मे धास्यति श्रेयो वपुरेतद्धि तादूशम्,उस महाबाहु मेघको देखते ही ब्राह्मणके मनमें उसके प्रति भक्ति उत्पन्न हो गयी और वह सोचने लगा कि यह अवश्य मेरा कल्याण करेगा; क्योंकि इसका यह शरीर वैसे ही लक्षणोंसे सम्पन्न है
tadanantaraṃ sa brāhmaṇaḥ śānta-manasaḥ devatānām anucaraṃ kuṇḍadhāra-nāmakaṃ meghaṃ pārśve sthitaṃ dadarśa | dṛṣṭvaiva taṃ mahābāhuṃ tasya bhaktir ajāyata | ayaṃ me dhāsyati śreyo vapur etad hi tādṛśam ||
ครั้นแล้ว พราหมณ์ผู้นั้นซึ่งจิตสงบลงแล้ว ได้เห็นเมฆนามว่า “กุณฑธาระ” ผู้เป็นบริวารของเหล่าเทพ ยืนอยู่ใกล้มือ ครั้นแลเห็นผู้มีพาหาอันยิ่งใหญ่นั้นเพียงชั่วแล่น ความภักดีบังเกิดในดวงใจ และเขาคิดว่า “ผู้นี้จักนำความเกื้อกูลแก่เราเป็นแน่ เพราะรูปกายของเขาประกอบด้วยลักษณะมงคลเช่นนี้เอง”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how inner calm (śānta-manasaḥ) enables recognition of beneficent, dharmic support, and how devotion (bhakti) can arise from perceiving auspicious qualities—directing the mind toward śreyas (true welfare) rather than mere immediate gain.
A brahmin, now composed, notices a divine attendant in the form of a cloud named Kuṇḍadhāra standing nearby. On seeing this mighty figure, he feels devotion and concludes that this being will bring him welfare because its appearance bears favorable, auspicious characteristics.