Previous Verse
Next Verse

Shloka 6

परिव्राजक-आचारः (Conduct of the Wandering Renunciant) — Mahābhārata, Śānti-parva 269

अनश्रिता: पापकर्म कदाचित्‌ कर्मयोगिन: । मन: संकल्पसंसिद्धा विशुद्धज्ञाननिश्चया:,जो प्राप्त हुए पदार्थोका त्याग सब प्रकारके लालचको छोड़कर करते हैं, जो कृपणता और असूयासे रहित हैं और “धनके उपयोगका यही सर्वोत्तम मार्ग है” ऐसा समझकर सत्पात्रोंको दान करते हैं, कभी पापकर्मका आश्रय नहीं लेते तथा सदा कर्मयोगके साधनमें ही लगे रहते हैं, उनके मानसिक संकल्पकी सिद्धि होने लगती है और उन्हें विशुद्ध ज्ञानस्वरूप परब्रह्मके विषयमें दृढ़ निश्चय हो जाता है

anāśritāḥ pāpakarma kadācit karmayoginaḥ | manaḥ-saṅkalpa-saṁsiddhā viśuddha-jñāna-niścayāḥ ||

กปิละกล่าวว่า—ผู้ปฏิบัติกรรมโยคะย่อมไม่อาศัยการกระทำอันเป็นบาปเลย เมื่อปณิธานแห่งใจค่อยๆ สำเร็จและสุกงอม ด้วยชีวิตที่ตั้งมั่นในวินัยแห่งการกระทำและความสำรวมทางศีลธรรม เขาย่อมได้ความเชื่อมั่นอันมั่นคงในญาณอันบริสุทธิ์—ความกระจ่างต่อความจริงสูงสุด.

अनश्रिताःnot resorting to / not dependent on
अनश्रिताः:
Karta
TypeAdjective
Rootअनाश्रित (आ-श्रि धातु से, नञ्-पूर्वक)
FormMasculine, Nominative, Plural
पापकर्मsinful action
पापकर्म:
Karma
TypeNoun
Rootपापकर्मन्
FormNeuter, Accusative, Singular
कदाचित्ever / at any time
कदाचित्:
TypeIndeclinable
Rootकदाचित्
Formtrue
कर्मयोगिनःpractitioners of karma-yoga
कर्मयोगिनः:
Karta
TypeNoun
Rootकर्मयोगिन्
FormMasculine, Nominative, Plural
मनःof the mind
मनः:
TypeNoun
Rootमनस्
FormNeuter, Genitive, Singular
संकल्पof resolve / intention
संकल्प:
TypeNoun
Rootसंकल्प
FormMasculine, Genitive, Singular
संसिद्धाःfully accomplished / perfected
संसिद्धाः:
Karta
TypeAdjective
Rootसंसिद्ध (सम्-सिध् धातु से क्त)
FormMasculine, Nominative, Plural
विशुद्धof pure / purified
विशुद्ध:
TypeAdjective
Rootविशुद्ध
FormNeuter, Genitive, Singular
ज्ञानof knowledge
ज्ञान:
TypeNoun
Rootज्ञान
FormNeuter, Genitive, Singular
निश्चयाःhaving firm conviction
निश्चयाः:
Karta
TypeNoun
Rootनिश्चय
FormMasculine, Nominative, Plural

कपिल उवाच

K
Kapila

Educational Q&A

Kapila teaches that a true practitioner of karma-yoga never takes support of unethical or sinful actions. By sustained right action and inner discipline, one’s mental resolve becomes effective and fulfilled, culminating in steady conviction in purified spiritual knowledge—insight into the highest truth.

In the Śānti Parva’s instructional setting, Kapila is delivering a doctrinal discourse. This verse characterizes the karma-yogin: morally restrained, unwavering in practice, and gradually attaining inner success (saṅkalpa-siddhi) and firm certainty in pure knowledge.