Shloka 13
मोक्षोपाय-निर्णयः
Determination of the Means to Liberation
उद्वेजनेन बन्धेन विरूपकरणेन च । वधदण्डेन ते क्लिश्या न पुरोहितसंसदि,अपराधीको उसका सर्वस्व छीन लेनेका भय दिखाया जाय अथवा उसे कैद कर लिया जाय या उसके किसी अंगको भंग करके उसे कुरूप बना दिया जाय; परंतु प्राणदण्ड देकर उनके कुटुम्बियोंको क्लेश पहुँचाना उचित नहीं है। इसी तरह यदि वे पुरोहित ब्राह्मणकी शरणमें जा चुके हों तो भी राजा उन्हें दण्ड न दे
udvejanena bandhena virūpakaraṇena ca | vadhadaṇḍena te kliśyā na purohitasaṃsadi ||
ทิวมัตเสนะกล่าวว่า “ให้ควบคุมผู้กระทำผิดด้วยการข่มขู่ ด้วยการจองจำ หรือด้วยการทำให้พิกลพิการเพื่อให้มีรอยหมายปรากฏ; แต่ไม่พึงทรมานด้วยโทษประหาร เพราะย่อมนำความทุกข์ไปสู่ครอบครัวของเขา อีกทั้งแม้เขาจะไปขอพึ่งในสภาหรือความคุ้มครองของพราหมณ์ผู้เป็นปุโรหิต พระราชาก็มิพึงลงโทษถึงตายแก่เขา”
इुमत्सेन उवाच
Educational Q&A
The verse advises proportional punishment: use deterrence, confinement, or other non-lethal penalties, but avoid the death penalty because it causes broader, unjust suffering—especially to the offender’s family—and should not be applied even when the offender has sought priestly refuge.
In the Śānti Parva’s discourse on governance and dharma, Dyumatsena instructs on how a king should punish wrongdoing, emphasizing restraint and rejecting capital punishment in this context, including cases involving sanctuary with a Brāhmaṇa priest or in a priestly assembly.