Shloka 11
यज्ञेऽहिंसा-प्राधान्यम्
Primacy of Non-Harm in Sacrificial Ethics
यज्ञियाश्रैव ये वृक्षा वेदेषु परिकल्पिता:,वेदोंमें जो यज्ञ-सम्बन्धी वृक्ष बताये गये हैं, उन्हींका यज्ञोंमें उपयोग होना चाहिये। शुद्ध आचार-विचारवाले महान् सत्त्वगगुणी पुरुष अपनी विशुद्ध भावनासे प्रोक्षण आदिके द्वारा उत्तम संस्कार करके जो कोई भी हविष्य या नैवेद्य तैयार करते हैं, वह सब देवताओंको अर्पण करनेके योग्य ही होता है
yajñiyāś caiva ye vṛkṣā vedesu parikalpitāḥ | vedokteṣu yajñeṣu teṣām eva viniyogaḥ kartavyaḥ | śuddhācāra-vicārā mahā-sattva-guṇāḥ puruṣāḥ sva-viśuddha-bhāvanayā prokṣaṇādibhiḥ saṃskṛtya yat kiṃcid haviṣyaṃ naivedyaṃ vā kalpayanti, tat sarvaṃ devatābhyo 'rpaṇīyam eva bhavati ||
ภีษมะกล่าวว่า—ไม้ทั้งหลายที่พระเวทกำหนดว่าเหมาะแก่ยัญ ควรนำมาใช้ในพิธียัญเท่านั้น. อีกประการหนึ่ง เมื่อผู้มีความประพฤติและความคิดบริสุทธิ์ มีจิตใจสูงส่งเป็นสาตตวิก กระทำการชำระให้บริสุทธิ์ เช่น การพรมน้ำ (โปรกษณะ) และพิธีสังสการอื่น ๆ แล้วจัดเตรียมฮวิษหรือไนเวทยะ สิ่งที่จัดเตรียมนั้นทั้งหมดก็ย่อมควรแก่การถวายแด่เหล่าเทวะ
भीष्म उवाच
Educational Q&A
That offerings become truly fit for the gods when two conditions are met: (1) the materials (such as sacrificial wood) conform to Vedic prescription, and (2) the performer’s conduct, thought, and intention are purified and the offering is consecrated through proper rites like prokṣaṇa.
In Bhishma’s instruction during the Śānti Parva, he lays down norms for sacrificial practice, stressing both scriptural correctness in selecting ritual materials and the ethical-spiritual purity of the person preparing oblations and food offerings.