Shloka 2
Adhyāya 262: Śabda-brahman, Para-brahman, and the Ethics of Tyāga
Kapila–Syūmaraśmi Saṃvāda
कृष्या ह्वान्नं प्रभवति ततस्त्वमपि जीवसि । पशुभिश्षौषधीभिशक्च मर्त्या जीवन्ति वाणिज,वैश्यपुत्र! तुम्हें मालूम होना चाहिये कि खेतीसे ही अन्न पैदा होता है, जिससे तुम भी जी रहे हो। अन्न और पशुओंसे ही मनुष्यका जीवन-निर्वाह होता है
kṛṣyā hy annaṃ prabhavati tatastvam api jīvasi | paśubhiḥ śauṣadhībhiś ca martyā jīvanti vāṇija vaiśyaputra ||
อาหารย่อมเกิดจากกสิกรรม; เพราะเหตุนั้นท่านเองก็ยังชีพด้วยสิ่งนั้น โอพ่อค้า บุตรแห่งไวศยะ! มนุษย์ทั้งหลายดำรงชีวิตได้ด้วยปศุสัตว์และด้วยพืชโอสถและพืชผล
तुलाधार उवाच
Educational Q&A
Tulādhāra emphasizes human dependence on agriculture, cattle, and plant life for survival, reminding the merchant that even trade rests upon the foundational labor and resources that produce food and sustain society.
In the Śānti Parva’s ethical dialogue, Tulādhāra addresses a merchant (a Vaiśya’s son), instructing him about the practical basis of life—food arising from cultivation—and the broader interdependence of human livelihoods on animals and vegetation.