Shloka 126
Adhyāya 262: Śabda-brahman, Para-brahman, and the Ethics of Tyāga
Kapila–Syūmaraśmi Saṃvāda
अकृष्टपच्या पृथिवी आशीर्भिवीरुधो भवन् | पहलेके लोग कर्तव्य समझकर यज्ञमें श्रद्धापूर्वक प्रवृत्त होते थे और उस यज्ञसे उनकी सम्पूर्ण कामनाएँ स्वतः पूर्ण हो जाती थीं। पृथ्वीसे बिना जोते-बोये ही काफी अन्न पैदा होता तथा जगत्की भलाईके लिये उनके शुभ संकल्पसे ही वृक्षों और लताओंमें फल-फ़ूल लगते थे
akṛṣṭapacyā pṛthivī āśīrbhir vīrudho bhavan | pūrveke lokāḥ kartavyaṃ samajñāya yajñe śraddhayā pravṛttāḥ sma, tena yajñena ca teṣāṃ samagrāḥ kāmanāḥ svayam eva paripūryante sma | pṛthivyā akṛṣṭābījāyāṃ bahu annaṃ jāyate sma, jagad-hitāya ca teṣāṃ śubha-saṅkalpād eva vṛkṣa-latāsu phala-puṣpāṇi prādurabhavann iti ||
กาลก่อน ผู้คนถือว่ายัญญะเป็นหน้าที่ จึงประกอบด้วยศรัทธา; และด้วยยัญญะนั้น ความปรารถนาทั้งปวงของเขาย่อมสำเร็จเอง. แผ่นดินให้ธัญญาหารมากมายโดยไม่ต้องไถไม่ต้องหว่าน; และเพื่อประโยชน์สุขแห่งโลก เพียงด้วยปณิธานอันเป็นมงคลของเขา ต้นไม้และเถาวัลย์ก็ออกผลและดอก.
चुलाधार उवाच
Educational Q&A
The verse presents an ethical ideal: when people perform their duty (yajña) with faith and aim at the welfare of the world, nature and society respond with effortless abundance. Prosperity is portrayed as a consequence of righteous intention, disciplined action, and communal-minded resolve.
Chuladhara describes an earlier age in which the earth produced grain without cultivation and plants bore fruit and flowers through blessings and good resolve. He contrasts that harmonious order with later decline, implying that moral and ritual integrity once sustained both human fulfillment and natural fertility.