Shloka 37
कपिल–स्यूमरश्मि संवादः
Kapila and Syūmaraśmi on Renunciation, Householder Support, and Epistemic Authority
ये च च्छिन्दन्ति वृषणान् ये च भिन्दन्ति नस्तकान् | वहन्ति महतो भारान् बध्नन्ति दमयन्ति च,जो लोग बैलोंको बधिया करके बाँधते-नाथते, उनसे भारी बोझ ढुलाते और उनका दमन करके उन्हें कामपर निकालते हैं, जो कितने ही जीवोंको मारकर खा जाते हैं, मनुष्य होकर मनुष्योंको दास बनाकर और उनके परिश्रमका फल आप भोगते हैं, उनकी तुम निन्दा क्यों नहीं करते हो?
ye ca cchindanti vṛṣaṇān ye ca bhindanti nastakān | vahanti mahato bhārān badhnanti damayanti ca ||
ตุลาธารกล่าวว่า “คนที่ตอนโคผู้ คนที่เจาะจมูกมัน คนที่บังคับให้แบกภาระหนัก คนที่มัดและกดข่มให้ทำงาน—เหตุใดเจ้าจึงไม่ประณามเขา? เช่นเดียวกัน คนที่ฆ่าสัตว์เป็นอันมากแล้วกิน และคนที่เป็นมนุษย์แท้ ๆ แต่กลับทำมนุษย์ด้วยกันให้เป็นทาส เสวยผลแห่งแรงงานของเขา—เหตุใดจึงไม่เป็นเป้าคำตำหนิของเจ้า?”
तुलाधार उवाच
Educational Q&A
Tulādhāra presses for moral consistency: if one condemns certain forms of harm, one must also recognize and condemn socially normalized harms—cruelty to animals through mutilation and forced labor, killing for food, and human exploitation through enslavement and appropriation of others’ labor.
In the Tulādhāra episode of Śānti Parva, Tulādhāra responds to a moral critic by pointing to everyday, accepted practices of violence and domination. He challenges selective outrage and redirects the discussion toward a broader, more impartial standard of dharma grounded in non-injury and fairness.