Shloka 5
“धनंजय! सम्पूर्ण धर्मोंको जाननेवाले जो लोग ब्रह्मचर्य-आश्रममें स्थित हो ऋषियोंकी स्वाध्याय-परम्पराकी सदैव रक्षा करते हैं, देवता उन्हें ही ब्राह्मण मानते हैं ।।
Vaiśampāyana uvāca: Dhanañjaya! sampūrṇa-dharmān jānanti ye janā brahmacaryāśrame sthitāḥ, ṛṣīṇāṃ svādhyāya-paramparāṃ sadā rakṣanti; devāḥ tān eva brāhmaṇān manyante. Svādhyāya-niṣṭhān hi ṛṣīn jñāna-niṣṭhāṃs tathāparān, buddho ’thaḥ santataṃ cāpi dharma-niṣṭhān, Dhanañjaya.
ไวศัมปายนะกล่าวว่า “โอ ธนัญชัย ผู้ใดรู้ธรรมโดยครบถ้วน ตั้งมั่นในพรหมจรรย์ และคุ้มครองสืบสายสวาธยายะของเหล่าฤๅษีอย่างไม่ขาดสาย—เหล่าเทวะย่อมถือว่าผู้นั้นเท่านั้นเป็นพราหมณ์แท้ และจงเข้าใจด้วยเถิด โอ ธนัญชัย ว่าในหมู่ฤๅษี บางท่านมั่นคงในสวาธยายะ บางท่านอุทิศตนต่อการแสวงหาญาณ และบางท่านตั้งมั่นแน่วแน่ในการปฏิบัติธรรมอยู่เสมอ”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
True brāhmaṇa-hood is grounded in disciplined life (brahmacarya), preservation of the Vedic learning tradition (svādhyāya-paramparā), and steadfastness in one’s chosen spiritual orientation—study, knowledge, or dharmic conduct—rather than in mere social label.
Vaiśampāyana addresses Arjuna (Dhanañjaya) and classifies sages by their primary commitments—Vedic study, pursuit of knowledge, or practice of dharma—while affirming that the gods recognize as brāhmaṇas those who live with restraint and protect the lineage of sacred learning.