Shloka 13
तुलाधार-उपदेशः
Tulādhāra’s Instruction to Jājali on Ahiṃsā and Abhaya-dāna
तत् पुत्र चिन्ताकलिल तदुक्त- मनागतं वै तव सम्प्रतीह । भूतार्थतत्त्वं तदवाप्य सर्व भूतप्रभावाद् भव शान्तबुद्धि:,वत्स युधिष्ठिर! अन्य वक्ताओंने जगतकी उत्पत्तिके विषयमें पहले जो कुछ कहा है, वह सब वेदविरुद्ध और विचार-दूषित है; अत: इस समय तुम नित्यसिद्ध परमात्माका यथार्थ तत्त्व सुनकर उन्हीं परमेश्वरके प्रभाव एवं प्रसादसे शान्तबुद्धि हो जाओ
tat putra cintākalila tad-uktaṃ anāgataṃ vai tava sampratīha | bhūtārtha-tattvaṃ tad avāpya sarva-bhūta-prabhāvād bhava śānta-buddhiḥ, vatsa yudhiṣṭhira ||
ภีษมะกล่าวว่า “ลูกเอ๋ย! จงวางเสียซึ่งเครือข่ายแห่งความกังวลนั้น และถ้อยคำคาดคะเนที่ผู้อื่นกล่าวไว้. บัดนี้จงเข้าใจ—เมื่อเข้าถึงตัตตวะอันแท้จริงที่เกี่ยวเนื่องกับสรรพสัตว์ทั้งปวงแล้ว จงทำปัญญาให้สงบ ด้วยอานุภาพและพระกรุณาของพระผู้เป็นเจ้า ผู้แผ่ซ่านค้ำจุนอยู่ในสรรพชีวิตทั้งหลาย, โอยุธิษฐิระ.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma urges Yudhishthira to drop speculative, anxiety-producing theorizing and to seek the essential truth (tattva) of reality as it relates to all beings; true understanding, grounded in what is ultimately real, leads to śānta-buddhi—inner calm.
In the Shanti Parva’s instruction setting, Bhishma continues counseling Yudhishthira after the war, redirecting him from confused debates about origins and future fears toward a stabilizing metaphysical understanding that brings mental peace.