Shloka 22
मृत्योर्ब्रह्मणा नियोजनम् — The Commissioning of Mṛtyu by Brahmā
जो सामान्यतः सम्पूर्ण भूतों और भौतिक गुणोंका त्याग कर देता है, उस मुनिका दुःख उसी प्रकार सुखपूर्वक अनायास नष्ट हो जाता है, जैसे सूर्योदयसे अन्धकार ।।
yaḥ sāmānyataḥ sampūrṇaṃ bhūtānāṃ bhautikaguṇānāṃ ca tyāgaṃ karoti, tasya muneḥ duḥkhaṃ tathā sukhapūrvakam anāyāsena naśyati yathā sūryodayād andhakāram. tamatikrāntakarmāṇam atikrāntaguṇakṣayam | brāhmaṇaṃ viṣayāśśliṣṭaṃ jarāmṛtyū na vindataḥ ||
วยาสะกล่าวว่า—เมื่อมุนีสละความยึดติดต่อสรรพสัตว์ทั้งปวงและต่อคุณะฝ่ายวัตถุโดยทั่วไปและโดยสิ้นเชิงแล้ว ความโศกของเขาย่อมดับไปโดยง่ายไร้ความฝืน—ดุจความมืดสลายเมื่อสุริยันขึ้น. ผู้ใดล่วงพ้นแรงบังคับแห่งกรรม ทำลายอำนาจครอบงำของคุณะ เป็นพรหมวิทและไม่พันเกี่ยวในอารมณ์แห่งอินทรีย์—ผู้นั้นย่อมไม่ถูกชราและมฤตยูครอบงำ.
व्यास उवाच
Educational Q&A
Suffering ends naturally when one relinquishes attachment to beings and material qualities; the Brahman-knower who is free from clinging to sense-objects and has transcended karma and the guṇas is not spiritually bound by aging and death.
In Śānti Parva’s instruction on liberation, Vyāsa explains to the listener that renunciation and inner detachment lead to effortless dissolution of sorrow, using the sunrise-darkness image, and he characterizes the liberated knower as beyond karma, guṇas, and sense-attachment.