Shloka 15
मृत्योर्ब्रह्मणा नियोजनम् — The Commissioning of Mṛtyu by Brahmā
षड्भि: सत्त्वगुणोपेतै: प्राज्नैरधिगतं त्रिभि: | ये विदुः: प्रेत्य चात्मानमिहस्थं तं गुणं विदु:
ṣaḍbhiḥ sattvaguṇopetaiḥ prājñair adhigataṃ tribhiḥ | ye viduḥ pretya cātmānam ihasthaṃ taṃ guṇaṃ viduḥ ||
บรรดาปราชญ์ผู้ประกอบด้วยคุณธรรมสัทตวะหกประการ—สัจจะ การสำรวม (ดมะ) ทาน ตบะ การสละ และศมะ—และเข้าถึงอาตมันด้วยการปฏิบัติสามประการคือ ศรวณะ (ฟังคำสอน) มนณะ (ใคร่ครวญ) และนิทิธยาสนะ (เพ่งพินิจภาวนา) ย่อมรู้แจ้งอาตมันได้แม้ยังดำรงอยู่ในกายนี้; เขาย่อมรู้สภาวะแห่งสันติสูงสุดนั้นโดยแท้ และเมื่อรู้แจ้ง ณ ที่นี้แล้ว ย่อมบรรลุความสงบสูงสุดแม้พ้นความตาย.
व्यास उवाच
Educational Q&A
Realize the Self while living (jīvanmukti) through three disciplines—traditionally hearing, reflection, and deep contemplation—and by cultivating six sāttvika virtues (as glossed in the given Hindi: truthfulness, self-control, generosity, austerity, renunciation, and tranquility). Such knowledge culminates in the supreme state of peace.
In the Śānti Parva’s instruction on liberation and inner peace, Vyāsa states a criterion for true wisdom: those who overcome body-identification and know the Self here and now, supported by virtues and disciplined inquiry/meditation, attain the highest peace even beyond death.