Shloka 4
मृत्युकारणप्रश्नः / Inquiry into the Cause and Designation of Death
उभयं सम्प्रधार्यतदध्यवस्येद् यथामति । अनेनैव विधानेन भवेद् गर्भशयो महान्,इन दोनों मतोंपर अपनी बुद्धिके अनुसार विचार करके सिद्धान्तका निश्चय करे। इस प्रकार निश्चय करनेसे (बार-बार) गर्भमें शयन करनेवाला जीव महान् हो जाता है
ubhayam sampradhārya tad adhyavasyed yathāmati | anenaiva vidhānena bhaved garbhaśayo mahān ||
วยาสะกล่าวว่า—“เมื่อพิจารณาชั่งน้ำหนักทั้งสองทัศนะแล้ว พึงตั้งข้อยุติตามปัญญาของตน ด้วยวิธีแห่งการใคร่ครวญและความแน่วแน่นี้เอง สัตว์ผู้ต้องนอนในครรภ์ครั้งแล้วครั้งเล่า (เวียนว่ายเกิดใหม่) ย่อมบรรลุความยิ่งใหญ่ภายใน”
व्यास उवाच
Educational Q&A
One should not accept a position impulsively; after weighing both sides, one must reach a firm conclusion according to one’s best discernment. Such reflective determination is presented as a means of inner growth for the transmigrating self.
Vyāsa is instructing the listener in a didactic context within Śānti Parva, emphasizing a method of inquiry: consider both viewpoints and then decide. The verse frames this disciplined decision-making as spiritually elevating for the being subject to repeated birth.