Shloka 12
कामद्रुम-रूपकः तथा शरीर-पुर-रूपकः
The Desire-Tree and the Body-as-City Metaphors
एवं पूर्वापरे काले युञ्जन्नात्मानमात्मनि । लघ्वाहारो विशुद्धात्मा पश्यत्यात्मानमात्मनि,जो मिताहारी और शुद्धचित्त होकर रातके पहले और पिछले पहरोंमें उपर्युक्त प्रकारसे आत्माको परमात्माके ध्यानमें लगाता है, वही अपने अन्तःकरणमें परमात्माका दर्शन करता है वायो: स्पर्शो रसो5द्भ्यश्न ज्योतिषो रूपमुच्यते । आकाशप्रभव: शब्दो गन्धो भूमिगुण: स्मृत: स्पर्श वायुका, रस जलका और रूप तेजका गुण बताया जाता है एवं शब्द आकाशका और गन्ध भूमिका गुण माना गया है
vyāsa uvāca |
evaṁ pūrvāpare kāle yuñjann ātmānam ātmani |
laghvāhāro viśuddhātmā paśyaty ātmānam ātmani ||
vāyoḥ sparśo raso 'dbhyas tejasaḥ rūpam ucyate |
ākāśa-prabhavaḥ śabdo gandho bhūmi-guṇaḥ smṛtaḥ ||
วยาสะกล่าวว่า—ผู้ใดในยามต้นและยามปลายแห่งราตรี ตั้งมั่นผูกตนไว้ในอาตมัน ด้วยอาหารอันเบาและจิตภายในอันบริสุทธิ์ ผู้นั้นย่อมเห็นอาตมันในตนเอง และคุณลักษณะของธาตุทั้งหลายมีดังนี้: สัมผัสเป็นของลม รสเป็นของน้ำ รูปเป็นของไฟ; เสียงเกิดจากอากาศ และกลิ่นเป็นคุณของแผ่นดินดังที่กล่าวไว้
व्यास उवाच