Previous Verse
Next Verse

Shloka 29

सूक्ष्मभूत-भूतात्मविज्ञानम्

Knowing the subtle principle and the bhūtātman through yoga

देवं त्रिधातु त्रिवृतं सुपर्ण ये विद्युरग्रयां परमात्मतां च । ते सर्वलोकेषु महीयमाना देवा: समर्त्या: सुकृतं वदन्ति,जो सम्पूर्ण जगत्‌में अपने चिन्मयस्वरूपसे प्रकाशित होता है, तीन धातु (वर्ण-अकार, उकार, मकार) अर्थात्‌ प्रणव जिसका वाचक है, जो सत्त्व आदि तीनों गुणोंमें--त्रिगुणमयी मायामें उसके नियन्तारूपसे विद्यमान है तथा जिसके जगत्‌-सम्बन्धी व्यापार वृक्षके सुन्दर पत्तोंक समान विस्तारको प्राप्त हुए हैं, उस अन्तर्यामी पुरुषको तथा उसकी उत्तम परब्रह्मस्वरूपताको जो जानते हैं, वे सम्पूर्ण लोकोंमें सम्मानित होते हैं और मनुष्योंसहित सम्पूर्ण देवता उनके शुभकर्मकी प्रशंसा करते हैं

vyāsa uvāca | devaṃ tridhātuṃ trivṛtaṃ suparṇa ye vidyur agrayāṃ paramātmatāṃ ca | te sarvalokeṣu mahīyamānā devāḥ samartyāḥ sukṛtaṃ vadanti ||

วยาสะกล่าวว่า: ผู้ใดรู้แจ้งพระผู้เป็นเจ้าอันสถิตภายใน—ผู้ซึ่งแสดงนัยด้วยเสียงสามประการ (อะ-อุ-ม) ผู้ทรงเป็นผู้กำกับภายในท่ามกลางคุณทั้งสาม และผู้ซึ่งกิจการแห่งจักรวาลแผ่ขยายดุจใบอันงามของมหาพฤกษา—และยังรู้ฐานะอันสูงสุดของพระองค์ว่าเป็นอาตมันสูงสุด ผู้นั้นย่อมได้รับการยกย่องในทุกโลก แม้เหล่าเทพพร้อมด้วยมนุษย์ก็ประกาศสรรเสริญบุญแห่งความประพฤติชอบของเขา।

देवम्the god (the divine one)
देवम्:
Karma
TypeNoun
Rootदेव
FormMasculine, Accusative, Singular
त्रिधातुम्having three constituents (three धातु-s)
त्रिधातुम्:
Karma
TypeAdjective
Rootत्रिधातु
FormMasculine, Accusative, Singular
त्रिवृतम्threefold / triply encompassed
त्रिवृतम्:
Karma
TypeAdjective
Rootत्रिवृत
FormMasculine, Accusative, Singular
सुपर्णम्having beautiful wings/leaves (well-feathered)
सुपर्णम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसुपर्ण
FormMasculine, Accusative, Singular
येwho (those who)
ये:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Plural
विदुःknow
विदुः:
Karta
TypeVerb
Rootविद् (ज्ञाने)
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Plural
अग्रयाम्the foremost / excellent (state)
अग्रयाम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअग्र्य
FormFeminine, Accusative, Singular
परमात्मताम्supreme-selfhood; the state of being the Paramātman
परमात्मताम्:
Karma
TypeNoun
Rootपरमात्मता
FormFeminine, Accusative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
तेthey (those people)
ते:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Plural
सर्वलोकेषुin all worlds
सर्वलोकेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसर्वलोक
FormMasculine, Locative, Plural
महीयमानाःbeing honored / being revered
महीयमानाः:
Karta
TypeAdjective
Rootमहीयमान
FormMasculine, Nominative, Plural, Present passive participle (शानच्), from √महि (पूजायाम्/वृद्धौ) in passive sense
देवाःthe gods
देवाः:
Karta
TypeNoun
Rootदेव
FormMasculine, Nominative, Plural
समर्त्याःtogether with mortals
समर्त्याः:
Karta
TypeAdjective
Rootसमर्त्य
FormMasculine, Nominative, Plural
सुकृतम्good deed; merit
सुकृतम्:
Karma
TypeNoun
Rootसुकृत
FormNeuter, Accusative, Singular
वदन्तिspeak of; praise; declare
वदन्ति:
Karta
TypeVerb
Rootवद् (भाषणे)
FormPresent (Laṭ), 3rd, Plural

व्यास उवाच

V
Vyāsa
D
Deva (the Lord/Paramātman)
D
Devāḥ (gods)
M
Martya (mortals/humans)
O
Oṃ/Pranava (A-U-M)

Educational Q&A

True knowledge of the indwelling Supreme (Paramātman)—recognized through the symbol of Oṃ and understood as the controller of the three guṇas—naturally expresses itself as virtuous conduct (sukṛta). Such knowers gain honor across worlds, and their merit is acknowledged even by gods and humans.

Vyāsa is describing the spiritual stature of those who realize the Supreme Self. He links metaphysical insight (Oṃ, the threefold principle, the Lord as inner ruler) with social and cosmic recognition: their righteous life is praised universally.