Shloka 92
योग–सांख्यसमन्वयः, रथोपमा, व्यक्त–अव्यक्तविवेकः
Yoga–Sāṃkhya Synthesis, Chariot Allegory, and the Vyakta–Avyakta Distinction
यर्थर्तु सस्येषु ववर्ष वासवो न धर्ममार्गाद् विचचाल कश्नन । अनेकरत्नाकरभूषणा च भू: सुघोषघोषा भूवनौकसां जये,लक्ष्मीजीके स्वर्गमें पधारनेपर इन्द्रदेव ऋतुके अनुसार संसारमें लगी हुई खेतीको सींचनेके लिये समयपर वर्षा करने लगे। कोई भी धर्मके मार्गसे विचलित नहीं होता था तथा अनेक समुद्रोंसे विभूषित हुई पृथ्वी उन समुद्रोंकी गर्जनाके रूपमें त्रिभुवनवासियोंकी विजयके लिये मानो सुन्दर जयघोष करने लगी
yathartu sasyesu vavarṣa vāsavo na dharmamārgād vicacāla kaścana | anekaratnākara-bhūṣaṇā ca bhūḥ sughoṣaghoṣā bhuvanaukasaṃ jaye ||
ศักระกล่าวว่า—วาสวะ (อินทร์) โปรยฝนลงสู่พืชผลให้ตรงกาลตามฤดูกาล ไม่มีผู้ใดเอนเอียงออกจากหนทางแห่งธรรม และแผ่นดินซึ่งประดับด้วยมหาสมุทรอันอุดมด้วยรัตนะมากมาย ก็ประหนึ่งว่า ด้วยเสียงคำรามลึกของท้องทะเลเหล่านั้น ได้เปล่งชัยโห่ร้องอันงดงามเพื่อเกื้อกูลแก่ชาวไตรโลก
शक्र उवाच
Educational Q&A
When dharma prevails, nature and society align with order: timely rains nourish agriculture, people do not deviate from righteousness, and the world becomes stable and prosperous. The verse links ethical conduct (dharma-mārga) with cosmic regularity (yathā-ṛtu).
Śakra describes an auspicious condition: Indra provides season-appropriate rainfall for the crops; no one strays from dharma; and the earth, ornamented by jewel-bearing oceans, seems to proclaim a triumphant, auspicious roar—suggesting universal well-being and victory for the three worlds’ inhabitants.