Shloka 78
ब्राह्मणस्य पूर्वतरा वृत्तिः — The Earlier Ideal Conduct of a Brahmana
River-of-Saṃsāra Metaphor
समेता विबुधा भग्नास्तरसा समरे मया | पर्वताश्चासकृत् क्षिप्ता: सवना: सवनौकस:,मेरे वेगसे सब देवता युद्धका मैदान छोड़कर एक साथ ही भाग खड़े हुए थे। वन एवं वनवासियोंसहित कितने ही पर्वत, मैंने बारंबार तुमलोगोंपर चलाये थे। तुम्हारे सिरपर भी सुदृढ़ पाषाण और शिखरोंसहित बहुत-से पर्वत मैंने फोड़ डाले थे; किंतु इस समय मैं क्या कर सकता हूँ; क्योंकि कालका उललड्घण करना बहुत कठिन है
sametā vibudhā bhagnās tarasā samare mayā | parvatāś cāsakṛt kṣiptāḥ savanāḥ savanaukasaḥ ||
ภีษมะกล่าวว่า “ท่ามกลางแรงกดดันแห่งศึก ข้าได้ทำลายหมู่เทพที่ชุมนุมกันจนแตกพ่าย และพวกเขาก็พากันหนีออกจากสนามรบเป็นกลุ่มเดียว ครั้งแล้วครั้งเล่า ข้าได้ขว้างภูเขาทั้งหลาย—พร้อมด้วยป่าและสรรพชีวิตที่อาศัยอยู่ในนั้น—ใส่พวกเจ้า แม้เหนือศีรษะของพวกเจ้า ข้าก็ได้ผ่าภูเขามากมายที่มีศิลาแข็งและยอดสูงตระหง่าน แต่บัดนี้ข้าจะทำสิ่งใดได้เล่า? เพราะการล่วงเลยบัญชาของกาล (เวลา) นั้นยากยิ่ง”
भीष्म उवाच