Shloka 203
Adhyāya 223: Nāradasya Guṇa-kathana
Catalogue of Nārada’s Virtues
कथमद्य तदा चैव मनस्ते दानवेश्वर । तुमने बहुत वर्षोतक राजलक्ष्मीसे सुशोभित हो विहारमें समय बिताया है। उस समय सुवर्णकी-सी कान्तिवाली सहस्रों देवांगनाएँ जो सब-की-सब पद्ममालाओंसे अलंकृत होती थीं
śakra uvāca | katham adya tadā caiva manas te dānaveśvara | tvaṁ bahu-varṣotka-rāja-lakṣmyā suśobhito vihāre samayaṁ vyatītavān asi | tadā suvarṇa-kānti-valyaḥ sahasraśo devāṅganāḥ sarvāḥ padma-mālābhir alaṅkṛtāḥ tava purato nṛtyaṁ cakruḥ | dānavarāja! teṣu dineṣu tava manasaḥ kā avasthā āsīt, adhunā ca kīdṛśī? ||
ศักระตรัสว่า “โอ้เจ้าแห่งทานวะ วันนี้จิตของท่านเป็นเช่นไร และครั้งนั้นเป็นเช่นไร? หลายปีท่านดำรงอยู่ในความสำราญ ประดับด้วยรัศมีแห่งศรีราชสมบัติ ในกาลนั้นนางอัปสรนับพัน ผู้มีรัศมีดุจทองคำ และล้วนประดับด้วยพวงมาลัยดอกบัว ต่างร่ายรำอยู่ต่อหน้าท่าน โอ้ราชาแห่งทานวะ ในวันวานจิตท่านเป็นอย่างไร และบัดนี้เป็นอย่างไร?”
शक्र उवाच
Educational Q&A
The verse prompts ethical self-examination: worldly power, luxury, and sensual enjoyment are unstable, so one should compare the mind in prosperity with the mind in decline and learn detachment, humility, and steadiness.
Indra addresses the Dānava king, recalling his long period of royal splendor and entertainment by celestial maidens, and asks how his mental state during that peak compares with his present condition—setting up a reflection on fortune’s change and inner discipline.