Shloka 173
Adhyāya 223: Nāradasya Guṇa-kathana
Catalogue of Nārada’s Virtues
इदं च ते5द्य व्यसनं शोचस्याहो न शोचसि । सब दैत्य तुम्हारा मुँह जोहते हुए तुम्हारे ही शासनमें रहते थे। तुम्हारे राज्यमें पृथ्वी बिना जोते-बोये ही अनाज पैदा करती थी। परंतु आज तुम्हारे ऊपर यह संकट आ पहुँचा है। इसके लिये तुम शोक करते हो या नहीं?
idaṃ ca te 'dya vyasanaṃ śocasy āho na śocasi | sarve daityās tava mukhaṃ johatāḥ tavaiva śāsane 'vasan | tava rājye pṛthivī ajoṭā-bījā api dhānyaṃ prasūyate sma | parantu adya tvayi idaṃ saṅkaṭam āpatitam | etad-arthaṃ tvaṃ śocasi vā na vā ?
ศักระตรัสว่า “บัดนี้มหันตภัยนี้ได้บังเกิดแก่ท่านแล้ว ท่านโศกเศร้าด้วยเหตุนี้หรือไม่? กาลก่อนเหล่าไทตยะทั้งปวงอยู่ใต้พระราชอำนาจของท่าน คอยรับบัญชาด้วยเฝ้ามองพระพักตร์ของท่าน ในแว่นแคว้นของท่าน แผ่นดินยังให้ธัญญาหารได้แม้มิได้ไถมิได้หว่าน แต่วันนี้วิกฤตนี้กลับตกลงเหนือท่าน—จงบอกมา ท่านคร่ำครวญหรือไม่?”
शक्र उवाच
Educational Q&A
The passage contrasts former prosperity and authority with present adversity to prompt reflection on impermanence and the proper response to misfortune. It implicitly tests whether a ruler (or powerful being) understands that fortune changes and whether one meets crisis with discernment rather than complacency.
Śakra (Indra) addresses a figure who once enjoyed unquestioned sovereignty—so much so that the Daityas lived under his rule and the earth yielded abundant grain effortlessly. Indra points out that a crisis has now befallen him and asks directly whether he grieves, pressing him to acknowledge the reversal of fortune.